Tafil Musović / Žestoki potezi bojom

Deset slika Tafila Musovića (1950) u Galeriji Kolarčevog narodnog univerziteta, dovode ovog slikara u red onih naših umetnika koji svojim delom ulaze u najuži krug aktuelnog slikarskog “obrata”. Uključivanje u žive promene u slikarstvu poslednjih godina za ovu sredinu su znak da je ostala otvorena za velike događaje u umetnosti i da se postupno i sigurno otima teškom nasleđu konzervativizma zaokupljenog tobožnjom tradicijom i lažnom autentičnošću sa periferije umetničkih tokova. Ishod priče o odnosu tradicionalizma prema svakom aktuelnom izrazu za ovu sredinu je uvek isti i kao da ona nalazi neko posebno zadovoljstvo u tome da stalno uči istu lekciju po kojoj se ovaj sukob konzervativnog i savremenog uvek završavao na štetu prvog.

Međutim, danas je uputno postaviti jedno drugo pitanje: koji su to elementi na osnovu kojih ćemo u sadašnjem trenutku “posle 80-te” uvesti stabilne kriterijume procenjivanja i razlikovanja onih pojava koje su zbilja u okviru aktuelnog stanja duha i slučajnih saputnika, a pogotovo produkcije koja je zasnovana na likovnim problemima ovog vremena i uobi~ajenog umetničkog škarta koji se kamuflira različitim načinima. Pitanje je koji su to formalni i značenjski sadržaji koji danas jedno delo mogu dovesti u vezu sa aktuelnim stvaralaštvo a da nije samo naizgled tako.

U predgovoru kataloga Musovićeve izložbe Ješa Denegri uvodi jednu formulaciju koja ovom umetniku daje mesto u okviru novih zbivanja. Denegri, naime, utvrđuje da je u današnjoj situaciji pelaznog perioda izrazito novo “osećanje i način koji se pristupa golemim fondovima istorije moderne umetnosti, njenim mnogobrojnim i nikada dovršenim kretanjima i procesima”, a da se ovo određenje ne bi prenosilo i na pojave koje imaju prividno iste namere u odnosu na uzore iz prošlosti usledilo je i jedno ograničenje: odlučujući momenat je da današnji umetnici koji zahvataju duboko u klimu vremena zasnivaju svoja stanovišta na onim pokretima iz prošlosti u kojima prevladava spontano, direktno i čulno izražavanje koje omogućava stvarno oslobađanje emocionalnih sadržaja unutar umetničke individualnosti.

Musovićevo osnovno sredstvo izraza je boja koju bez velikog razmišljanja ili traženja tačnih i plemenitih kolorističkih odnosa i harmonija u silovitim potezima širokih četaka nanosi na platno. Utisku jednog izvanredno dramatičnog unutrašnjeg zbivanja na plohi platna doprinosi upravo ta nesaglasnost zelenih i crvenih,crnih i žutih agresivnih ritmova i teških sudova. No, ono što vidimo kao Musovićevu definitivnu sliku ne čini samo ovaj plastički sloj hromatskog porekla, pošto se on pre definitivnog uobličavanja slike vrlo smišljeno bavi njenom strukturom, kompozicijom, narativnim predloškom. U pitanju su, uglavnom, njegove privatne interpretacije nekih poznatih slika iz perioda našeg angažovanog slikarstva druge polovine četrdesetih godina. To znači da je sama kompozicija slike zasnovana na jednom latentnom unutrašnjem fokusu koji je i drži na okupu i u koji se stižu svi njeni značenjski tokovi. Stoga se i poništava dilema da li je ovo predmetno ili bespredmetno slikarstvo pošto se na zaklonjenom figuralnom fonu odigrava važnije hromatsko zbivanje. Priča je u ovim slikama skrivena, zakamuflirana onoliko koliko je u funkciji zadržavanja pažnje, “produženog” gledanja da bi se uočile sve komponente ovog višeslojnog sistema.

Musovića smo od ranije zapamtili kao zanimljivog crtača koji se interesovao za egzistencijalnu sudbinu čoveka, po čemu je tada bio blizak klimi beogradske nove figuracije. Sada smo ga upoznali kao istaknutog predstavnika poniranja u dubine privatnih umetničkih shvatanja svojstvenog novoj slici.

 Jovan Despotović

 Književne novine, 9.12.1982.