Dušan B. Marković

Jahači sazvežđa 

U osnovi, sadašnji problemski okvir postavljen u novim radovima Dušana B. Markovića začet je već  osamdesetih godina bivajući tada istovrmeno svestan i tekuće i opšte promene u plastičkim umetnostima, kao i zaoštrebe vlastite potrebe da upravo u takvim heterogenim oblikovanom sistemu definiše jednu izrazito individualnu poziciju koja će odgovoriti i zahtevima vremena i potrebama personalne poetike.

Obnova jezika vizuelnih umetnosti na početku protekle decenije otkrio je iznova snažno naglašenu intenciju stvaralaca da u vlastiti rad uvedu pitanje statusa i medijskih mogućnosti, te ishodišta nekog umetničkog predmeta. Otuda je proistekao ceo niz (re)definisanja spefičnog izgleda predmeta umetnosti koji je fenomen skulpture svodio na izgled i značenje objekta i ontologiju njene objektivnosti. Skulptura-objekt i slika-objekt postali su u materijalnom i fizičkom smislu, polja projektovanja krajnje autorskih pogleda na recentno stvaralaštvo.

Budući i sam umentik koji se paralelno interesovao, u medijskom pogledu, i za vajarstvo i za slikarstvo, Dušan B. Marković je prirodno došao do eksplicitnog zaključka – jednog vrlo personalno izgrađenog i konstruisanog vizuelnog objekta: alike-skulpture, koji je bilo moguće komponovati i rekomponovati, dizajnirati i redizajnirati, i, u zavisnosti od samih parametara izlagačkog prostora, i u zavisnosti od trenutne želje za naročitom kontekstualizacijom ukupnog izgleda svake od njegovih izložbi. Tokom osamdesetih godina, Marković je na tri samostalne izložbe pokazao čvrsto postavljenu logiku razvoja funkcija i ideje ovih slika-skulptura.

Dela koja su danas po prvi put pokazana nastala su u dugom procesu, pre svega usled njihovih tehnoloških karakteristika, poslednjih pet godina. To su takođe višedelne strukturisane slike-skulpture i svaka od ove tri celine poseduje i po tri manja elementa. Njihova postavka u galeriji: na zidovima i u prostoru, grade svaka za sebe, ali i kao jedinstvena celina, jedan izrazito koloristički ambijent ispunjen oblikovanim sadržajima koji jasno ukazuju na liniju kontinuiteta koju Marković istrajno gradi, praktično od svojih prvih javnih izlaganja, a potom i uošljivu promenu prema sve redukovanijem i intenziviranom hromatskom zvuku. Njegovi rezani i konstruisani oblici organskog, antropomorfnog, figurabilnog porekla postali su kasnije simbolički, znakovni, aikonički kako se danas čitaju. Ova crta izrazite reduktivnosti dovela ga je do konkretnog artificijelnog oblika proizašlog iz nekadašnje njegove plastike plitkog reljefa, a neki oblici (na primer elipsa) već duže vreme su primetni. Za Markovića oni predstavljaju i autorski odgovor na potrebu autentičnog definisanja vlastite kreativne pozicije.

Sasvim udaljene istorijske pouke konstruktivizma iz kruga ruskog umetničkog eksperimenta imaju za cilj da ovakvoj vrsti radova osiguraju ubedljivost i težinu jezičkog modela iz opšte likovne kulture ovog veka. Njihovi modularni elementi mogu se komponovati i rekomponovati, oblikovat i preoblikvati, mogu se izostavljati i umnožavati bezmalo do neograničenih mogućnosti. Sam izgled ove izložbe je zapravo po osnovnoj vrsti ambijentalna postavka i samo od trenutne odluke autora ona se formira na jedan od mogućih načina, ona, dakle, sada ima jednu izložbennu postavku, jedinstvenu i neponovljivu u ciklusu njegovih izlagačkih delatnosti.

Na našoj najnovijoj likovnoj sceni stvoreni su vidni paralelni tokovi koji ishoduju drugačijim, a ne neophodno novim ili inovativnim jezičkim modelima. I u individualnom iskustvu i na način opšteg pozicioniranja novih radova Dušana B. Markovića u takvom likovnom svetu, može se utvrditi njihova potpuna i opravdana vrlo lična plastička sintaksa u aktualnom registru pojava.

Jovan Despotović

Galerija Zepter, Beograd, 12. 1996 – 1. 1997.