Vesna Knežević, slike

U krugovima beogradskih protagonista novog ekspresionizma poslednjeg perioda sada se već jasno raspoznaju tendencije disperzivnog odvajanja od matičnih ili trendovskih tokova. U nizu pojedinačnih primera simptomi udaljavanja od stilski koherentnih shvatanja sve su primetniji, i u zavisnosti od samih stvaralačkih namera autora, ili njihovog temperamenta, odvijaju se promene u načinu organizovanja slikovne predstave, strukturisanja plastičkog sloja, promene prema strožoj i artikulisanijoj ikonografiji i ustanovljavanju individualnog simboličkog niza svakog posebnog autora itd. Ovim transformacijama pridodata je još jedna specifična orijentacija prema novoj upotrebi i značenju podloge slike i osobene reduktivne problematike u najnovijim slikama Vesne Knežević koje su prikazane na nedavno otvorenoj izložbi u Galeriji Doma omladine u Beogradu.

Vesna Knežević (rođena Milivojević, Beograd, 1959. godine) u prvim slikama velikog formata koje je radila na završnim godinama studija na Fakultetu likovnih umetnosti, odmah je ušla u najuži krug doktrinarnog novog ekspresionizma kod nas. Pre nekoliko godina njene slike bile su veoma sveže, nabijene unutrašnjom snagom po kojoj su one bile veoma bliske nemačkom ekspresionizmu druge decenije veka, a sa kojima su likovno uspostavljale veoma vidljive relacije. I poput preteča ekspresionizma, i Vesna Knežević je za temu svojih tadašnjih slika birala prizore sopstvenih doživljaja, komentare svojih raspoloženja, emocionalnih i duhovnih samoodređenja. Njene najnovije slike na prvi pogled kao da pokazuju da se nije dogodila nikakva temeljitija promena, ali pažljivijem posmaraču ipak neće promaći i pojedine promene unutar njenog izražajnog jezika.

Najpre su se formati slika još više uvećali, a ta promena za svakog stvaraoca predstavlja novi izazov pri rešavanju radnih i strukturalnih problema. Za radnu osnovu tih slika Vesna Knežević se opredelila za atlas svilu i brokat na kojima crta i slika ugljem, akrilikom i fluorescentnim gvaševima. Kako je ova podloga zapravo polufabrikat sa odštampanom ’šarom’, ona je dakako morala uticati i na promene u samom postupku slikanja. Da bi se postojeća ’šara’ sačuvala, odnosno da bi ostala vidljiva, Vesna Knežević je maksimalno istanjila slikani sloj zadržavajući se najviše na momentu crtanja, upravo konturnog definisanja fabule u svojim delima. I ako je ranije ova sloj bio veoma naglašen gustom pastom i vrlo slobodnim hromatskim tumačenjem teme, danas je on potisnut na periferiju, prema rubnim oblastima koje su sredinu predstave ostavile slobodnom. Na taj način ona je postigla aktivnu slikovnu predstavu na prepletu slike i crteža, a ta ambivalentnost podvučena je gotovo  u svakom radu sa jasnom podelom platna na dva dela u kojima se odvijaju i dva nezavisna događaja sa implicitnim vezama koje se uspostavljaju među njima. U osnovi, Vesnu Knežević zanima njen sopstveni doživljaj i ona ga slikarskim jezikom predstavlja figurativnim kompozicijama, manirizovanim rukopisom i fabulom izrazite personalnosti. A ova naglašena subjektivnost je za nju bila glavna karakteristika koju je brižljivo negovala i iskazivala beskompromisnom plastičkom izvedbom. No, to je samo prag njenog konačnog cilja: istraživanje po iracionalnim dimenzijama čoveka koje da bi dostigla i prepoznala, opredelila se za strategiju po kojoj ’ipak sam ja, samo ja’ iz Pohvale ludosti Erazma Roterdamskog. Prirodno je razumeti i to da je pojam te ludosti simbolički povod potpuno oslobođenog i autohtonog slikarskog aktiviteta sa nekom posebnom odgovornošću prema slikarstvu u njegovim tradicionalnim dimenzijama, sredstvima i jeziku.

Jovan Despotović

III program Radio Beograda, Beograd, 1985, Vesna Knežević, slike, Moment, br. 5, Beograd, 1986.