Mirjana Đorđević, Respect Yourself, Kill Yuor Idols

Ovogodišnji Beogradski letnji festival imao je vrlo dobro koncipiran program likovnih manifestacija u kome su, između brojnih događaja, bili održani i futuristički, imaginarni projekat na Slaviji novog muzeja savremene umetnosti Mrđana Bajića, direktne ratne “remeniniscencije” sa antitenkovskim preprekama u Knez Mihailovoj ulici Dragoslava Krnajskog, akcija lepljenja stakla na “polupanom” Filozofskom fakultetu, Ere Milivojevića, treš performans Zorana Naskovskog uz učešće njegovih “neumetničkih” gostiju itd. Od svih tih aktivnosti dva rada Mirjane Đorđević učinili su nam se najubedljivijima, međusobno najkozistentnijima, i, možda opštim znakom ne samo Belefa ’99 već i ovog likovnog trenutka

Mirjana Đorđević upravo nastavlja istraživanja u polju masovne komunikacije, odn. odašiljanja poruka “lične” prirode na dva osnovna načina. Oba rada su istovremeno promovisana: prvi je bliži standardu današnje eksploatacije komercijalnih poruka putem bilborda kada je na Brankovom mostu sa beogradske strane izvela dva ogromna foto-panoa sa jedinstvenim nazivom “Respect Yourself” (Poštuj sebe), drugi je zidna instalacija postavljena u Galeriji Doma omladine sa nazivom “Kill Yuor Idols” (Ubij svoje idole).

Iako su obe poruke transparentne, jasne i direktne tako da gledaoca ne dovode u nedoumicu oko tumačenja i doživljavanja, one su ipak povezane i nekim unutrašnjim nitima koje mogu izbeći pažnji publike, pogotovo one vrste javnosti koja je danas krajnje iziritirana brojnim ideološkim (ili umetničkim) stejtmentima kojih su mediji prepuni te su na svojevrstan način ovde potpuno zagušili, ili zagadili, taj, u normalnim uslovima, vrlo vitalan i vrlo važan oblik javne komunikacije i obraćanja masovnoj, opštoj populaciji.

Za poruku “Poštuj sebe” Mirjana Đorđević odabrala je dve fotografije (koje je načinila Goranka Matić) različite samo u nekim detaljima: pozama i izrazima. Čine ih dve “zavodljive” ženske osobe u liku manekenki sa tim ispisanim nazivom na majcama i po celoj površini bilborda tako da one istovremeneo stvaraju obe strane istog reklamnog panoa a gledaoca dovode u malu zabunu zbog pomenutih promena jer se očekuje, uobičajeno, da one budu identične. Smisao tog “poštovanja sebe” zapravo i leži u različitostima i slobodama makar one bile minimalnih ili utilitarnih funkcija. Dakako da se ova poruka “samopoštovanja” ne odnosi samo na žensku populaciju već na sve one koji teže ukupnoj emancipaciji na svim poljima: od kreativnog do intelektualnog, od ideološkog do životnog, od izgleda do ponašanja itd.

Galerijska zidna instalacija “Ubij svoje idole” zamišljena je i realizovana kao jedinstvena “slika” velikog formata koja zauzima gotovo celu površinu njenog frontalnog zida, ali se sastoji iz nekoliko delova. Na “zlatnom fonu” (poput srednjovekovnog ikonopisa ili freskoslikarstva kada su se upravo zlatom potencirala najznačajnija mesta u tim kompozicijama) aplicirane su tri vrste fotografija: jedan niz istovetnih ruža kao simbola jedne od ovdašnjih vladajućih političkih stranaka, nekoliko fotografija na kojima se vidi tetovaža sa tekstom “I love …” pa onda slede imena očigledno privremeno ljubljnenih ličnosti a da je svako prethodno zadržano ali i precrtano, najzad tu je i fotografija frontmena grupe “Guns and roses” na čijom majci stoji ispisan naziv “Kill Your Idols”. Ova kombinacija zlatne osnove, političkih simbola, precrtavanja i dopisivanja imena i direktne poruke o sudbini idola generacija osamdesetih i devedesetih godina jasno govori tako da joj nikakvo naknadno tumačenje nije potrebno. Izuzev da je poruka iako lične prirode i, možda po nekima univerzalna, ipak vrlo lokalna, tj. usredsređena na domaći političko-ideloški teren.

Primetno je da i oni umetnici koji su u umetnički život nedavno stupili sa jasnim opredeljenjem da se bave “čistim” estetičkim programom u svom radu, a jedan od takvih vodećih autora je i Mirjana Đorđević, sve češće pokazuju znake ideologijazije, uzburkanih moralnih strasti na koje je dakako najdirektnije uticalo samo vreme koje žive. Odgovorni umetnici prema svom radu danas nisu posvećeni jedino estetičkim već i etičkim pitanjima vremena. Po toj osobini oni se izdvajaju od ogromnog dela larpurlartističke produkcije koja se namerno forsira kao lažna zamena za svakodnevnu zbilju. Upozorenje na takvo stanje, povezano u jedinstvenu poruku ova dva rada Mirjane Đorđević glasi: Respect Yourself, Kill Yuor Idols.

Jovan Despotović

Mirjana Đorđević, Respect Yourself, Kill Yuor Idols, III program Radio-Beograd, Beograd, 24. 9. 1999.