Aktuelnosti

Izložba šest mladih beogrdaskoh umetnika koji su svim sem jednog studenti Fakulteta likovnih umetnbosti u izboru isto tako mlade kritičarke Lidije Merenik priređena u Galeriji SKC-a, predstavlja refleks onog generacijskog shvatanja koje danas preuzima dominaciju, a po kome je vreme „estetičkog darvinizma“ prošlo što se kao bitna karakteristika i novost odnosi na celokupnu modernu umetnost, već da preživljavamo dramatično i uzbudljivo demontiranje shvatanja po kome je umetnost „prostorno“ (vrednosno i semantički) hijerarhizovan poredak vrednosti počev od glavnih i vodećih centara u kojima umetnici otvaraju problemske komplekse, prema perifernim oblastima kao istorijskim saputnicima vremena. Sredine koje nisu davale autentična umetnička ostvarenja, prema mišljenju kritičara kojima je mnogo stalo do ocrtavanja regionalnih umetničkih autonomija i koji su se iscrpljivali pronalaženjem i denunciranjem „uvezenih“ estetičkih modela, danas onemogućava umetnicima da se slobodno, bez bilo kakvih obavezujućih stilskih ili idejnih matrica prepuste stvaranju. I najednom je to što je večito smatrano nedostatkom i trajno usađenim felerom postalo izrazita prednost; odsustvovanje uzora, gotovih modela, vrmenskih trajnih rešenja omogućilo je provalu, po karakteru, anarničnog umetničkog shvatanja, nesputanu imaginaciju koja se može odmeravati jedino njenom sopstvenom kreativnošću. Stoga se govori da živimo u vremenu najraznovrnijih, katkada na planu strogog formalnog pristupa strukturi nekog dela – disparatnim, ekstremnim shvatanjima koja su svako posebno i sva zajedno istakli razloge na osnovu kojih ćemo utvrditi pripadnost stvaralačkom raspoloženju na početku osamdesetih godina. U ovome leži smisao poetskog diskursa autora izložbe koji izbegava da trenutnu situaciju objasni već da u njoj, u okviru svog medija, dakle tekstualno, učestvuje.

Samoaktuelizovanje liakrskog čina u silovitom naletu teško je pogodilo upravo umetnika koji se nalaze u procesu „učenja“ u kombinaciji sa njihovim prirodnim i ironičnim podvrgavanjem sumnji važećeg ukusa ove sredine; radovi koji su ovde izloženi takođe potiru i razlike koje su se tokom istorije nagomilavale i uticale na raspoloženje duž stilova, tehnika i sredstava, i zbog toga dala jednog „skulptora“, jednog „fotografa“ i četiri „slikara“ interferiraju u zajedničkom nastojanju da podvuku razloge današnje umetnosti koja više ne boluje od predrasuda tačnog definisanja područja medijskog delovanja. Tako se radovi Mrđana Bajića mogu posmatrati kao delovi jedinstvenog prostornog organizovanja jednog slikovnog entiteta; kod Slađane Stanković ne možemo da razlikujemo pripadnost bilo „apstraktnom“, bilo „figurativnom“ prosedeu jer figura samo učestvuje u, za ovde jedino važnom, određivanju odnosa dizajna koje nosilac percepcijske šifre; kolor fotografije Vladimira Radojičića tematski su uokvirene njegovim namernim rzbijanjem i dinamičnim prostornim reorganizovanjem kadriranog objekta koji se reflektuje na nepravilnoj površini što ga je dovelo u vezu sa skulptorskim postupkom rada koji omogućava višestrano posmatranje; čistoj slikarskoj kompoziciji Radomira Kneževića koja je primaknuta do granice prostornog aktivizma doista je nepojmljiva dvodimenzionalna ograničenost medija koji trenutno upotrebljava da bi postigao violentnu ekspresiju koja izaziva gotovo akustičnu senzaciju; postupak Dragana (Dejana) Anđelkovića ne završava se time što je za izložbu načinio jedne „dovršeno“ delo već se nastavlja sa rešavanjem problema aranžiranja rada i ustanovljavanja njegovog mogućeg mođusobnog odnosa u okviru sopstvene celine; posni kolorizam kolažiranih šifova Srđana Vukčevića kao da su skinuti sa dekorativnih frontona i ponovo uslikani na zid galerije.

I kao i ni u drugim oblastima tako ni u umetničkoj nema više zabluda o jednom pokretačkom principu razvoja koji ima monopol progresivizma: ovaj mit je u današnjim uslovima zbilje razobličen do suština koje često otkrivaju upravo superiorne karakteristike: pozitivan razvitak je relativan kao i svaka druga fikcija bazirana na programu ili projektu srećne budućnosti: za nas je važno i prateće proveravanje ispravnosti važeće tradicionalne podele na svetskou (importovanu) umetnost i regionalni slikarski milje koje se kao creva vuku i u savremenim raspravama o pitanjima umetnosti, glasnim demonstriranjem superiornosti talenta kome je totalno sporedno odakle potiču impulsi, otkuda duvaju oslobađajući vetrovi.

Jovan Despotović

III program Radio-Beograda, Beograd, 4. 4. 1983.