Dina Belančić

Aktuelno slikarstvo bavi se, u najvećem broju slučajeva koji su relevantni za kritičku i teorijsku interpretaciju, (pre)ispitivanjem vlastitog jezika dovodeći u pitanje sve njegove elemente – bilo da ih potvrđuje u izmenjenom obliku, bilo da ih negira zamenjujući ih nekim novim sadržajima, značenjima ili idiomima. U ovakvim slučajevima gotovo uvek se dolazi do same sintakse vizuelnog oblikovanja kada se stvaraju neki potpuno ’novi’ plastički sklopovi, a u retkim primerima jezik nove umetnosti postao je tek osnova na kojoj se obavlja jedna izrazito subjektivna intervencija, a finalni izgled takvog umetničkog dela odstupa od uobičajenog ikoničkog stanja kakvo uglavnom možemo gledati na redovnim izložbama. Jedan od takvih primera mogli smo videti i na prvoj samostalnoj izložbi Dine Belančić koja je pod naslovom ’Simulacija slike’ otvorena u Galeriji Doma omladine u Beogradu.

Dina Belančić je rođena 1981. godine u Beogradu, a sada se nalazi na završnoj godini Fakulteta likovnih umetnosti u klasi profesora Čedomira Vasića. Do sada je, od 2005. godine, učestvovala na četiri grupne izložbe studenata njenog fakulteta. No, ova njena prva samostalna izložba ukazuje na jedno zanimljivo iskakanje iz uobičajene slikarske prakse, posebno ako se uzme u obzir da njeno formalno umetničko obrazovanje još nije završeno.

Već sam naziv ove postavke – ’Simulacija slike’ uvodi nas u polje prepoznavanja razloga za plastičku interperetaciju slikarskog objekta, onakvog kako ga vidi i realizuje ova slikarka. Najpre, izložba je postavljena na taj način da stvara jedan ambijentalni prostor koji u svakom delu, ali i kao jedinstvena celina upućuje gledaoca na odgonetanje fenomena koji je eskalirao u postmoderni, a očigledno je i danas intrigantan za mlade umetnike, a odnosi se na pitanje originalnosti umetničkog dela posle svih strategija kojima je upravo originalnost, ako vrhunski imperativ slikarstva do modernizma, uključujući i njega, bila podignuta na pijedestal umetničkog stvaranja i valorizovanja, a potom je bivala problematizovana, negirana, menjana u smislu i sadržaju, napokom izbačena iz rečnika parakse i kritike nove umetnosti posle osamdesetih godina prošlog veka.

Sama nam umetnica pomaže nam u uvodnom tekstu da se lakše krećemo po izložbi, upravo po konceptu koji je ona, za ovu priliku, definisala kao simulacija slike. Naime, ona kaže: ’Projekat simulacija slike podrazumeva radove koji, bez uobičajenih slikarskih sredstava i postupaka, teže da stvore privid, pričin ili opsenu tradicionalno shvaćenog slikarstva’, što očigledno znači da je u pitanju ona vrsta recentnog rada koji polazi od (davno utvrđene) činjenice da je slikarstvo završilo svoju istoriju, te da se danas nalazimo u periodu postistorijskog plastičkog stanja na koje referira i sam čin oblikovanja umetničkog predmeta.

U ovakvom slučaju, slika može biti, pored drugih strategija, i simulirana, tj, može se upriliči stvaranje likovnog prizora po uzoru na neki postojeći slikovni prizor ali sa značajnim odstupanjem od njega, tj, od početnog ili originalnog dela. U ovom slučaju, izložba se sastoji od niza komponovanih i rekomponovanih, multiplikovanih i pojedinačnih prizora koji su ’ponovljeni sa razlikama’ čime je zapravo i ukazano na suštinu projekta simulacije slike kao objekta, ali i kao fenomena koji u sebi sadrži i vrlo čvrsto značenje istinskog slikarskog stava provedenog doslednom koncepcijskom realizacijom.

Ova izložba Dine Belančić nam pomaže da se polako izvlačimo iz sadašnje situacije ’nepreglednosti’ te da počnemo da uočavamo i neka stajališta sa kojih je moguće sagledati formiranje određenih opštih mesta aktuelnog stvaralaštva. U njenom slučaju, to su: pojednostavljivanje govora slike (a ne svođenje na njene primarne elemente ili strukture), naglašavanje ponovljivosti slike-ikone – i kao radnog postupka i kao neprekidnog slaganja ontoloških slojeva unutar nje, izmeštanje perceptivne ravni sagledavanja slike-ikone iz vizuelnog u mentalno, premeštanje dela vizuelne umetnosti iz stanja viđenja u stanje doživljavanja, zamena fizisa objekta umetničkog dela njegovom supstancijalnošću. Ove je već sasvim dovoljan broj metoda sagledavanja ciljeva i razumevanja svrhe nove (druge) umetnosti koji je Dina Belančić svojom izložbom ponudila kao projekat simulacije slike.

Mnogo je slikara, ali i drugih umetnika, koji svojim delom danas tragaju za njegovim novim značenjem, znatno je manje onih koji od semantike slike zapravo počinju i na toj osnovi grade njenu ukupnu arhitekturu. Znači, nova  semantika vizuelnog (ili nekog drugog) dela nije cilj već sredstvo. Tako gledano, ovaj novi aktivizam u slikovnom polju svojevrsno svedoči ne o smrti (što je često citirano mesto), već o novom (drugom, izmenjenom) životu slike. Ona, slika, očigledno je još uvek potrebna, a i dovoljna, umetnicima da iskažu sopstvenu ekspresiju, da iznesu jedan novi (drugačiji, izmenjeni) jezik razumljiv ne samo kritičarima već i publici promenjenog vizuelnog senzibiliteta te zahtevnijih duhovnih potreba.

Jovan Despotović

Treći program Radio Beograda, Beograd, 22. 2. 2008