Vesna Golubović

Beogradska slikarka srednje generacije Vesna Golubović (rođena u Banja Luci, 1955) koja od 1981. godine živi i radi u Njujorku, načinila je i na najnovijoj izložbi jedinstvenu zidnu instalaciju – crteže i dekorativne elemente direktno izvedne po zidovima galerije. Nakon je završila Fakultet likovnih umetnosti u Beogradu u klasi profesora Stojana Ćelića (sa dosta zapaženim slikama na godišnjim studentskim izložbama, kao i na jednoj samostalnoj izložbi crteža iz tog perioda koju je priredila u Galeriji Studentskog grada), ova kreativno radoznala umetnica odlučila se da slikarsku karijeru započne na najaktuelnijem gradu, u danas najzanimljvijem i najvažnijem umetničkom centru – u Njujorku. Okolnosti su je navele da se posle nekoliko zapaženih grupnih izložbi u Njujorku (u galerijama Meps, Flegs and Presidental Portrets 1983. godine, na Totem Šou, Skulpture u Arhitecturi 1984), prikljući izložbi u tada marginalnoj, potom prestižnoj maloj Moda galeriji u Bronksu, mestu koje je okupljalo tada zanimljiva i ne toliko afirmisana imena njujorških grafi-artista, poput kasnije najslavnijih Keitha Haringa ili umetnika pod imenom A Jedan. Učestvovanje na toj izložbi za nju nije značilo samo srećan događaj u karijeri da se direktno odredi ne samo prema sopstvenim stvaralačkim nazorima koji su i do tada otkrivali specifične naznake autorefleksije, već i obzirom na bliskost i neposrednu saradnju sa vodećim umetnicima u tom domenu, i satisfakciju te iskustvo kolektivnog rada sa vrlo naglašenim znacima masovnosti, populizma i javnosti u radu.

Veliki uspeh umetnosti grafita osamdesetih u Njujorku, duguje pre svega jednoj dugotrajnoj tradiciji življenja u megapolisu i potrebi visokotehniciziranih društava za efektima i modalitetima masovnog komuniciranja. To je Vesna Golubović nesumljivo razumela. Sa takvim zaključcima neophodno je posmatrati i vrednosti njenih privremenih zidnih postavki (koje će u svim slučajevima, posle završetka izložbe biti prekrečene) uz neophodno odstranjivanje uvreženih navika (ili nedostaka) oko smisla i trajnosti nekog umetničkog dela. No, bez obzira na te uslovnosti, izložbe Vesne Golubović bile su označene kao primetan događaj u procesu evidentiranja pojava u umetnosti osamdesetih godina (ne samo kod nas) koje su se jednim delom uključile i u fenomen nazvan postmodernizam.

Vesna Golubović se od tog vremena jasno interesovala za aktuelne probleme stvaralaštva i izvan sve užih artističkih svojstava umetničkog dela modernog perioda, a prema demitologizovanju i demistifikovanju njene društvene i javne funkcije. Za nju je slikarstvo oduvek predstavljalo čin namenjen masovnoj korespodenciji, ali i problematizovanje uobičajenih osobina sopstvene trajnosti. Ta ideja o temporalnosti nekog (možda svakog) umetničkog dela veoma se lako da čitati u njenim velikim muralnim kompozicijama (monumentima) koje je kao tehnički i plastički fenomen 1986. prikazala na izložbi u Salonu Muzeja savremene umetnosti u Beogradu. Tada je, nastojeći da ispuni velike zidne površine crtežima, Vesna Golubović sa velikom radnom i imaginarnom koncentracijom u toku izvođenja dela demonstrirala kao opštu ideju značenja nekog dela u sopstvenoj celini. Počinjući da galeriju ispunjava jednistvenom zidnom instalacijom, ona već na samom početku definiše svoja trenutna interesovanja prema apstraktnom ili simboličkom, erotskom ili poetskom, evokativnom ili izvornom. Ukoliko joj koncentracija ne popusti, a to se do sada nije dogodilo, galerija u kojoj radi na kraju biva ispunjena neobičnom atmosferom gotovo halucinantnih predstava, prizornošću rastera i optičkim varkama koje dovode u pitanje naš osećaj za ograničenja i konačnost prostora u kome se nalazimo kao i plošnost (dvodimenzionalnost) površine po kojoj je rad rasprostrt.

Na sadašnjoj izložbi dolazi da izvesnih promena (koje su se mogle primetiti i na njenoj izložbi u Galeriji Zvono pre dve godine). Tehnika izvođenja rada praktično je ostala ista, ali su sadržaj i ikonografija promenjeni. Nekada simbolički i gotovo halucinantni prizori zamenjeni su bledim ostacima fresco slikarstva koje dodaje jednu novu dimenziju u njenom razumevanju umetničkog čina i cilja. Tek konturno naznačenim ‘slikama’direktno nastalim pod uticajem crkvenog zidnog slikarstva, ali bez religijskih elementa, Vesna Golubović je ukazala na mogućnost drugačijeg razumevanja slikarstva u njegovim najopštijim definicijama. Slikani prizor, portret ili ukrasna bordura, samostalni su elementi koji nemaju narativ za cilj već čistu vizuelnu plastičnost forme. Vremenska i estetička udaljenost srednjovekovnog i recentnog slikarstva uz niz poznatih razlika, naglašena je i promenom načina obrrćanja savremenom gledaocu koji živi u potpuno izmenjenoj ikonosferi, i koji čak i tradicionalne slike vidi i doživljava kao deo svoje, a ne neke ranije civilizacije. Na toj vrsti razumevanja zasnovana je potreba Vesne Golubović da uporno stvara ove zidne instalacije, kratkotrajne, ali dovoljno ubedljive za razumevanje vremena u kome nastaju.

Jovan Despotović

Treći program Radio Beograda, Beograd, 31. 5. 2005