Nada Alavanja i Tahir Lušić/2

Alter Imago 

Umetnički (i životni par) Nada Alavanja i Tahir Lušić iz grupe Alter imago izlažu svoje najnovije slike u Salonu Muzeja savremene umtnosti. Naziv ove, u njihovom slučaju ponovo programske izložbe je Trendsetter in the landscape, što bi u slobodnom pevodu moglo da znaći: onaj koji uparvlja a(nekim) trendom u pejsažu. Kažemo, ponovo programska izložba jer se u aktivnosti ove grupe, nastale 1981. godine, u svakom novom javnom nastupu beleži niz promena kao strategija ponašanja u umetnosti osasmdesetih godina, o što je kroz njhovo slikarstvo na doslovan način manifestovano.

Grupa Alter imago je zasigurno jedan od glavnih pokretača ideologije postmodernizma kod nas. Na čistom likovnom planu oni su uneli one plastičke fenomene koji se već danas smatraju karakterističnim za tekuće stilsko peverianja. Započeli su, tako u duhu novog ekspresionizma i odmah ukazali na dve važne stvari: njihovo slikarstvo programski se sprovodi kroz postizanje naročitih prizora snažnog intenziteta u kome su nastanjene i preudofiguralne predstave ili čisti pikturalni, nepedmetni odnosi, a zatim i kroz kolorističku gamu visokog registra, s jedne strane, a s druge, razvija se oblik svojevrsne ambijentalizacije dela u izlagačkom prostoru, tako da se narušava medijska kompaktnost svakog pojedinog rada. Svakako da je najizrazitija manifestacija takvog shvatanja njihov rad u Rijeci izveden 1983. godine, kada su svojim zidnim slikarijama oživeli staro jezgro tog grada mestimično bojeći zatečene arhitektonske sadržaje.

Danas, sredinom osamdesetih godina, njihov rad poprima drugačije osobine. Par Alavanja-Lušić izložio je slike koje, već u prvom trenutku jasno, insistiraju na pitanjima i problemima vezanim za ikonologiju starog i novog slikarstva. A to je, ujedno, i tačka na kojoj se odigrava podvajanje unutar do sada kompaktnog jezgra umetnosti recentnog perioda. Nada Alavanja je taj problem naslutila i postavila nešto ranije, već sa prvim svojim slikama iz ciklusa Giardino Comunale: pejsaž je u njenom slučaju kao tema ekspliciran u vidu povesne rekapitulacije tog “umetničkog pojma”, u kome je sublimiran koncentrat plastičkih predstava. Na tom tragu nalaze se i nove slike Tahira Lušića, za koga je pejsaž – Kulturlandschaft, dakle, kulturni uzorak u kome se razrešavaju kompleksna pitanja forme, stila i značenja umetničkog dela. Dalje, ovo retrogradno kretanje kroz istoriju umetnosti nije samo inventarisanje pojedinačnih shvatanja, već opštije, istorijsko fundiranje jednog specifičnog sadržaja unutar postmodernizma. Slikarstvo “umetničkog sadržaja”, svojevrsno metaslikarstvo koje reprezentuju slike ova dva autora, bez sumnje je ključno za razumevanje izoštrene aktuelnosti sadašnjeg trenutka u likovnim umetnostima.

Ako je danas, više nego ikada, izražena potreba da se konačno odgovori na pitanje šta jeste ili nije umetnost osamdesetih godina, sigurni smo u to da se deo odgovora može naći odgonetanjem ovih slika. A ubedlljiva i koncepcijska homogenost tih radova, ako se uzmu u obzir njihova prethodna iskustva i ona uporede sa globalnim prilikama u današnjoj umetnosti, etabliraju ova dela, i to ne samo po njihovom značaju i zadivljujućoj aktuelnosti, već i po ideji formiranja plastičkog supstrata u kome se sjedinjuju prošlost i sadašnjost, staro i novo, postojeće i moguće. Posle niza indiviidualnih estetika osamdesetih godina, javlja se umetnost stilskog polarizovanja na sadašnje elemente; kod Nade Alavanje i Tahira Lušića razrešenje možemo slediti u prepoznavanju “uzročnika upravljanja” koji je smešten duboko unutar ovih njihovih “pejsaža”.

 Jovan Despotović

Treći program Radio Beograda, Beograd, 3. 1986, Umetnost 86, br. 68-69, Nova serija 1-2,  s.10, Beograd, 1987