Godine “Haosa”

Već više od tri godine jedna privatna beogradska galerija sa imenom “Haos” uporno preuzima funkciju velikih umetničkih institucija dopunjujući njihovu delatnost zanimljivim izložbenim programom koji u velikoj meri prevazilazi njene realne (pre svega finansijske) moći, mesto u institucionalnom kulturnom sistemu, položaj koji joj daju država i društvo itd. Galerija “Haos” se specijalizovala da prati jednu malu, ali vrlo značajnu i omiljenu stvaralačku disciplinu – crtež, koji je u opusima mnogih umetnika izborio mesto sasvim nezavisnog medija u njihovom likovnom izražavanju. Dosadašnji doprinos “Haosa” ovdašnjem umetničkom sistemu svakako je već zapažen jer omogućava publici i ljubiteljima umetnosti da se na jednom mestu redovno obaveštavaju i kontinuirano prate razvoj crteža i crtanja u jugoslovenskom savremenom stvaralaštvu.

Pri tome, Galerija “Haos” je za ovo vreme pokazala otvorenost za sve generacije umetnika te za poetičke i stilske oblasti koje dominiraju ili izgrađuju potpuniju sliku likovnog stvaralaštva u nas. Okosnicu njenog programa činile su samostalne izložbe jugoslovenskih umetnika, izuzev u jednom slučaju (Sally NJeare, SAD) uz tek dve kolektivne ekspozicije – grupne izložbe crnogorskih umetnika pod nazivom “U čast Mila Milunovića” i prve posleratne jugoslovenske grupe – “Zadarske grupe”.

Godine 1995. izložbena delatnost galerije “Haos” započela je sa tri izložbe: Uroša Toškovića, Miće Popovića i Pera Nikčevića. Ova imena najavila su zapravo ne samo specijalizaciju “Haosa” prema mediju crteža već i blagu stilsku orijentaciju (koja niukom slučaju nije bila isključiva) prema posebnom vidu narativne figuracije kao odjeka Nove figuracije sedme decenije. U tom nizu nadalje su sledile izložbe Velizara Krstića, Radomira Reljića i Milana Jovanovića Jofketa kojima se može priključiti i nastup Predraga Koraksića Coraxa sa kime se ovaj krug “kritičke figuracije” zaokružuje a koji na različite načine neposredno svedoče o vremenu u kome živimo.

Kako vlasnica Galerije “Haos” a ujedno i njen umetnički rukovodilac Borka Božović, istoričar umetnosti, spada u red vrlo informisanih i posvećenih ličnosti koje neumorno prate zbivanja na umetničkoj sceni, prirodno je da su u njenom programu našli mesta i stvaraoci drugačijih stilskih preokupacija, čak i onih koji stoje na suprotnom polu od pomenutih. Tako su do sada u “Haosu” izlagali i umetnici apstraktnog likovnog izraza poput LJubice Cuce Sokić, Zorana Pavlovića, Vjere Damjanović, Snežane Marinković, Anke Burić, Rade Selaković i Dušana B. Markovića (jedinog vajara koji je dosad izlagao), ili su joj pak vrlo bliski tom shvatanju kao u slučaju LJubinke Jovanović, Petra Đuze ili Miška Pavlovića. A uz Jelenu Trpković, Radovana Kragulja i Bojana Bema koji stoje na sasvim izdvojenim i čistim figurativnim pozicijama, načinjen je jedan heterogen pregled autora koji potvrđuje punu izlagačku otvorenost Galerije “Haos”. Treba navesti i memorijalnu izložbu posvećenu nedavno preminulom umetniku Dušanu Ristiću.

U teškoj borbi za opstanak (u kojoj su mnoge naše privatne galerije izčezle) u krajnje nepovoljnim uslovima među kojima je svakako najopasnija nezainteresovanost društva za seriozno stvaralaštvo – veoma potisnuto pred destruktivnim naletom šunda, državne institucije su dužne da učine napor da pomognu specijalnim vrednovanjem rada nekomercijalnih galerija koje su dokazale kako su uprkos takvim okolnostima uspele da ostanu na zavidnoj profesionalnoj, stručnoj i umetničkoj visini. Primer dosadašnje izložbene delatnosti Galerije “Haos” uzoran je, izuzetan i istovremeno gotovo jedinstven u nas. 

Jovan Despotović

Književne novine, br. 987-988, s. 11, Beograd, 1-30.I 1999