Milena Mijović Durutović

Evropom se posle Drugog svetskog rata širila rasprava oko značenja i primata između dve vrste apstraknog slikarstva: geometrijskog i lirskog. Traganja za teorijskom i praktičnom dimenzijom ovih poetika dovela su do pojave niza kolektivnih i autorskih izraza. Prvi je nalazio uporište u mitu o racionalnom, drugi u transfreru afektivnog. Tu, u ovom drugom slučaju, zapravo se radilo o najraznorodnijim poetikama gesta i ekspresivnosti u činu slikanja. Jedan od najboljih primera za razumevanje ovog stava bio je prepoznat u slikartsvu Hansa Hartunga. On je, ukratko, od poteza, akcije, gesta načinio autorski znak u prostoru ravnine slikarskog polja. Taj impulsivni crni znak na belini platna za Hartunga je, kako je isticao Đulio Karlo Argan, bio ’semantika osporavanja sveta’, onog sveta koji postoji izvan slikarske realnosti.

Za Milenu Mijović Durutović ovaj isti put je vodi ka jednom drugom cilju. Milena je završila Fakultet likovnih umetnosti na Cetinju u klasi Anke Burić, te je stoga odmah jasno da se radi o slikarki gestualne prirode koja u ’akciji’ na hartiji ili platnu pronalazi pogodan način da vlastite unutrašnje impulse plastički formuliše do jednog autorskog znakovnog sistema. Ona dakle, slikarstvo shvata kao impulsivnu gestualnost, ne kao ekspresiju intelektualnog procesa, već kao pražnjenje nakupljene unutrašnje energije koja se poput praska razliva u svim pravcima po platnu ili papiru. Za nju je, kao i kod Hartunga, površina na kojoj se provodi ta akcija – tek mesto brzog, lirskog, čak erotskog narativa ispunjenog osećanjem, željom, potrebom…

Stoga u njenim radovima pre vidimo ispunjenost nego prazninu, radije komuniciramo sa ovim delima individualnom čulnom pohotnošću nego kolektivnom mentalnom kritičnošću. Ove crteže malog i velikog formata sagledavamo jedinstvenim pogledom strasti koja je obostrana – inicirana je autorkinom voljom i načinom slikanja, a primljena je gledaočevom spremnošću na otvorenu slikovnog ’igru zavođenja’.

 Balša Brković je nedavno pišući o Mileninom ciklusu crteža na platnu pod nazivom ’Sacre coeur’ tačno to naveo: ’Gledalac može imati osjećaj da neka od tih slika nosi poruku koju samo on može jasno razumjeti. I ne griješi. Svaka od novih slika Milene Mijović Durutović naći će svoje savršene gledaoce. Jer, u krajnjem, Milena je ovim slikama uspjela nešto što, od iskona, i jeste namjera cijele umjetnosti – postavila je pred čovjeka, pred onoga koji gleda, savršeno ogledalo.’

Bilo da crta u malom formatu iz zgloba šake, ili da radi u srednjem formatu iz lakta, ili da slika velika platna iz ramena ruke, Milena pokazuje izvanrednu veštinu formiranja plastičkog prizora upravo istih vrednosnih nivoa. Ovo se dobro vidi poređenjem originalnih radova sa njihovim reprodukcijama iz kojih je nemoguće dokučiti o njihovoj stvarnoj veličini. To ukazuje o vanrednom talentu Milene Mijović Durutović u koji smo se mogli uveriti gledajući njenu izložbu. Na žalost, ova slikarka malo je poznata izvan Crne Gore pa je tim pre od posebnog značaja upravo koncepcija beogradske Galerije Haos koja našoj publici predstavlja umetnike najviših umeničkih vrednosti. O čemu smo se u mnogim slučajevima osvedočili.

I ovom prilikom, našli smo pred praktično nepoznatom slikarkom koja nesumljivo spada u red najboljih i najpespektivnijih crnogorskih stvaralaca. U skladu sa tom činjenicom, sigurni smo, znaće da se postave i tamošnji umetnički krugovi – pre svega kritika i institucije koji su od strane države zaduženi da brinu o svojim najboljim predstavnicima.

 Ukoliko to, nekim neobjašnjivim slučajem izostane, dobro je da je upravo publika u Beogradu ovog puta imala privilegiju da se upozna sa umetnicom koja će nesumljivo obeležiti vreme koje je pred njom, te ispisati jednu od najvrednijih stranica u celokupnom savremenom crnogorskom likovnom stvaralaštvu.

Jovan Despotović

Treći program Radio Beograda, Beograd, 19. 6.  2007