Vera Božičković Popović – Postenformelni pejsaž

Pejsažno slikarstvo u srpskoj likovnoj umetnosti XX veka ima veliku tradiciju i brojne poklonike. Da se samo za trenutak podsetimo na primere Nadežde Petrović, Petra Dobrovića, Jovana Bijelića ili Save Šumanovića, čijaje umetnost najviši domet ove vrste slikarstva i antologijski su primeri za naše ukupno stvaralaštvo. 

U takvoj tradidji i medu takvim najblistavijim slučajevima, slikarstvo Vere Božiiković Popović nastalo poslednjih desetak godina superiorno stoji, a po plastičkom jeziku, likovnim vrednostima i ukupnoj estetici, upravo je još jedna velika epizoda u tom nizu. 

Najraniji profesori slikarstva Vere Božiiković Popović bili su Zora Petrović, Jovan Bijelić, a potom Milo Milunović i Ivan Tabaković, najzad Marko Čelebonović kod kogaje završila Akademiju, ijoS Ivo Gattin uz čijeje iskustuo dospela do enformela, jedan su okvir koji u mnogome omogućava da se spoznaju različiti estetički sadržaji u mnogim fazama njenog slikarstva. Još u periodu Skolovanja, sa grupom slikara istomišljenika, u Zadru tokom nekoliko meseci 1947. godine, objavila je prvu javnu pobunu protiv dogmatskog socijalističkog realizma, što je bio prkos, inat, mera temperamenta i pre idejni nego likovni odgovor na tu tvrdu estetiku. A zatim je pre iskustva enformela, u dva ciklusa zapravo nastavila daprkosijednoj drugoj apologetici – socijalističkom estetizmu. Na samom kraju šeste decenije, Vera BoziČković se konačno oslobodila prindpa “estetike protiv” i započela svoju najblistaviju slikarsku epizodu – strukturalno slikarstvo. 

Grubo periodizujući njeno stvaralaštvo moguće je ustanoviti tri faze: prva, traženje formalno-plastičkih uporišta u prošlosti a protiv vladajućih istina / zabluda (od intimističkog realizma preko neokubizma do lirske apstrakcije); druga, traženje formalno-plastičkih uporišta u aktuelnom stvaralaštvu a u korist velikog inter-nacionalnog jezika umetnosti (strukturalno slikarstvo, enformel); treća, sada&nje slikarstvo Vere Božičković Popović. 

Enformel slike su, barem mene, uvek podsećale na mikropejsažno slikarstvo iz mnogih razloga kakvi su: prisustvo prirodnh materijala u slici, izgled njene površine (pesak, katran, minerali, geološke strukture i drugi prirodni sadržaji), čak i nazivi koji su takav plastički prizor potvrdivali. Postenformelni pejsaži Vere Božičković Popović, sada me opet neodoljivo podsećaju na još manje detalje njenih enformel slika. Ponavljajući, poznati izgled cepanja slike po sredini, što je jedna od stalnih dramaturških komponenata enformela, u tekućoj slikarskoj fazi Vere Božičković Popović, reprizira se ujednom novom kolorističkom inteznitetu i svetlosnoj čaroliji. Nekada priguSenog kolorita, danas intenzivnog, nekada, u prvom susretu sa Mediteranom (Zadar, Rovinj), delikatna prisutnost svetla, danas njena potpuna dominantnost. Ostalo je praktično isto. 

Svi ovi, uglavnom rovinjski, predeli, maslinjaci, useci, kanjoni, stene, obale, odroni… gotovo se mogu gledati i tumaiiti na dva kontradiktorna načina: i kao struktura, materija (slikarska i prirodna), prizori čiste likovnosti, i kao kolorističke interpretadjepoznatihpejsažnih motiva. Ovakvo integrisanjepotpu.no razlititih motiva ipodsticaja upravoje znakjedne maestralne likovne poetike koja stoji sada već na kraju ovoga veka, kao nova paradigma za ukupnu srpsku umetnost, baš kao i njena daleka slikarska prethodnica Nadežda Petrović kojaje napočetku ovoga veka imala sličan ali mnogo kraćiput. Uprethodnoj enformelfaziprimer Vere Božičković Popovićje dostigao internacionalni umetnički jezik najvi&eg ranga, i ako je tad njeno slikarstvo otišlo najdalje u dekomponovanju slike – aktuelna faza zbog načina traganja za konačnim slikarskim ishodištima, prirodno, bezbolno, logično, prerasta i prevazilazi nekada&nju likovnu dramu u korist rekomponovanjaprizora, prema onim istimpođacima izprirode koji su zapravo konstantni i konačni. Upravo kakvoje, unutar sprske umetnosti XX veka, i samo slikarstvo Vere Božičković Popović. 

Jovan Despotović 

Galerija Zepter, (pred. kat.), Beograd, 1994