Muzej savremene umetnosti

Skulptura 

Zbirka skulpture Jugoslovenske umetnosti XX veka Muzeja savremene umetnosti osnovana je istovremeno sa zbirkama slikarstva, grafike, crteža, slikarskih radova na papiru  akvarela, pastela, gvaševa itd, u vreme kada je Muzej osnovan kao Moderna galerija sredinom pedesetih godina, i za ovo vreme izrasla je do fonda od 663 rada 187 autora iz (prethodne i sadašnje) Jugoslavije. Iako malobrojna u odnosu na druge zbirke koje se čuvaju u Muzeju, kolekcija Jugoslovenske skulpture XX veka i prema zastupljenim vajarskim materijalima i tehnikama, i prema stilskim, koncepcijskim i poetičkim karakteristikama, dovoljno je obuhvatna da bi precizno pokazala preovlađujući izgled u ovoj vrsti našeg likovnog stvaralaštva. Time je MSU pokazao glavnu muzeološku osobinu svoje otvorene i aktivne zainteresovanosti za najvažnija zbivanja u jugoslovenskoj i srpskoj modernoj i savremenoj umetnosti formirajući onu vrstu neophodnog sadržaja svojih umetničkih fondova koji je dovoljan za prezentaciju estetičkog razvoja ovog medija bez kojeg je nedmoguće prikazati monografske autorske opuse, niti formirati ozbiljne problemski ili studijski koncipirane izložbe. 

Zbog njenih medijskih karakteristika skulptura je manje podložna brzim promenama jezičkih i plastičkih svojstava i ta se osobina može uočiti u Čestom odsustvu aktuelnijih vajarskih poetika u periodu do 1950. godine. Dominacija predratnog tradicionalizma i akademizma u skulpturi tek je povremeno bila ugrožavana kratkotrajnim prodorima novijih ideja poput secesije i ekspresionizma, ili ublaženih varijanti kubizma i konstruktivizma. Ipak akademski i poetski realizam i intimizam potpuno vladaju skulpturama kamernih formata čije su teme uglavnom portreti, aktovifigurine te animalizam kao jedan poseban žanr u ovoj oblasti. U posleratnom periodu, nakon kratkotrajne vladavine socijalističkog realizma koji se s jedne strane direktno nastavio na poetiku ranijeg  socijalnog realizma, a sa druge, potpuno je odgovorio na zahteve vremena prema temama rata, obnove i izgradnje novog društva kada se događa i svojevrsna renesansa spomeničke skulpture, dolazi do jednog novog i velikog otvaranja naše vajarske umetnosti prema aktuelnom jeziku nove figuracije, simboličke i asocijativne znakovnosti i apstrakcije karakteristične za epohu poznog modernizma. Sa promenom publike, naručilaca, same umetnosti, uz inovacije u njenim tehničkim i materijalnim mogućnostima, jugoslovenska i unutar nje i srpska skulptura doživela je jedan zanimljiv i značajan uspon koji joj je ponovo obezbedio mesto i u međunarodnim umetničkim tokovima. Ovaj trend kolekcioniranja aktuelne skulpture Muzej je nastavio i danas pokazujući interes za recentnu obnovu plastičkog jezika u vremenu postmodernizma ukazujući vrlo promišljeno i vrlo hrabro na neke  estetički najvažnije, među najnovijim pojavama u srpskoj umetnosti. Sve bitne promene koje su se odigrale u plastičkoj umetnosti poslednjih decenija, preko sakupljenih umetničkih predmeta sačuvane su u fondu skulptura i reprezentativno prikazane u stalnoj postavci Jugoslovenske umetnosti XX veka Muzeja savremene umetnosti. Time se na najbolji i najtačniji način prema zahtevima muzeoloških principa i ciljeva u potpunosti sačuvao stvarni izgled i utvrdila sudbina naše skulpture i u njenoj povesti i u njenim aktuelnostima tokom čitavog XX veka. 

 

Jovan Despotović

Muzej savremene umetnosti, Beograd, 1999