Dragan Stanković – Disanje

Ja-prostori u slikama Dragana Stankovića

Sudbina, u ovoj epohi kraja modernizma, geometrijske apstrakcije istovetna je sa onom u drugim stilskim pokretima, poetikama i plastičkim fenomenima koji se paralelno odigravaju. Opšte mesto aktuelne umetnosti je ono po kome autori legitimno prisvajaju ranije oblikovne modele dodajući im istovremeno, shodno vlastitim razumevanjima, potrebama i ciljevima, više ili manje drugačija značenjska ishodišta. Metodi za postizanje ove vrste promena u današnjem ciklusu stalnog obnavljanja umetnosti mnogobrojni su, a Dragan Stanković se opredelio za onu vrstu likovnog jezika nastalog na tradiciji geometrijskog duha u slikarstvu, ali i sa primetnim pomeranjima kroz izmenjene slojeve složenih značenja. A taj postupak izmeštanja smisla unutar ove vrste slikarstva iz tradicionalnog, uobičajenog, stilskog i estetičkog područja u oblast nove semiologije za Sankovića znači  pronalaženje  novog prostora  u  slikovnom  polju  i pokretanje jednog posebnog kognitivnog procesa pri njegovom posmatranju koji se može tumačiti geštaltističkim teorijama umetnosti.  

Makrofizički prostor galerije je mesto jedne nove oblikovne estetike koja treba da inicira takve vizuelne senzacije koje nadalje stvaraju iluzijumikroprostornih celina u iskustvenim aktivnostima onih koji ih posmatraju. Dakle, polazište kreativne namere je u zadatostima, spoljnim, realnim nekog ambijenta, a cilj je njihova transformacija do unutrašnjih, subjektivnih sadržaja koji  se izazivaju  kod gledaoca. Ove slike, većinom monohrome, koje Dragan Stanković struktuira kao ritmove vertikalnih traka, determinisane upravo sasvim određenim, ponavljajućim, stvarnim fizičkim aktivnostima (kakvo je naprimer, disanje) pretočene su u jedan isto tako fizički zasnovan estetički fenomen. Valerska gradacija ovih traka crno-belih kontrasta, sivih svetlo-tamnih odnosa, izazivaju optičku iluziju dubine prostora, a ova vrsta pokrenute nelagodnosti, koja nastaje za vreme posmatranja ovih slika, istovremeno inicira i utisak vibrantnosti same stvarne površine platna. Ova optičko-kinetička aktivnost uznemirene površine slike stvara i osećanje dubine, odnosno novog prostora slike – zapravo ja-prostora koji likovnim sredstvima formuliše njihov autor i nadalje prenosi na gledaočev ja-prostor. Taj nestvarni prostor (slike) u stvarnom prostoru (galerije)   zapravo  je  jedan   estetski, subjektivni metaprostor koji je i konačni cilj ukupnog smisla oblikovanja u današnjem slikarskom postupku Dragana Stankovića. 

Sam Stanković kaže da „slika ne pokazuje objekt, nego subjekt” čime našu uobičajenu predstavu o ikoni kao spoljašnjoj realnosti ukida u korist stvaranja nove predstave – slike unutrašnjeg subjekta. Na veoma živom sučeljavanju ova dva principa koje se odvija na površinama platna Dragana Stankovića razrešava se jedna od mogućih sudbina recentne umetnosti koja sve rezolutnije poprima konačni izgled duha postmodernosti ovog vremena. 

Jovan Despotović 

Galerija Fakulteta likovnih umetnosti, Beograd, 1996