Naslikani crteži Vladimira Marenića

Da li se u slučajevima velikih umetnika po pravilu krije nekoliko stvaralačkih ličnosti? Životne i radne biografije autora koji su svojim delom obeležili neku umetnost, epohu, kreativnu oblast, otkrivaju da se njima redovno nalaze i takvi podaci koji ukazuju da smo se suočili sa složenom stvaralačkom i psihološkom pojavom. Jedna od njih među jugoslovenskim metnicima svakako je i Viadimir Marenić, pre svega poznat kao izuzetno značajan scenograf koji je ceo radni vek proveo u Narodnom pozorištu u Beogradu, ali je ostvario i mnogobrojna dela u drugim teatarskim centrima. Ti radovi upravo su obeležili četiri decenije ne samo srpske posleratne scenske umetnosti. Marenićeva monografija posvećena scenografiji i kostimografiji objavljena 1991. godine detaljno je protumačilataj primarni deo njegovog stvaralačkog opusa. 

No, najstariji profesionalni biografski podaci Vladimira Ma-renića kazuju da je on – slikar. Još pre njegove prve scenografije (od preko 400) izvedene u Pragu 1947. godine, on je Sarajevu već 1945. izlagao grafike, a sledeće godine i slike na izložbi Udruženja likovnih umjetnika Bosne i Hercegovine. I tu se prekida Marenićeva javna slikarska delatnost, upravo je tačnije reći da se tek sporadično, i kao sasvim uzgredna aktivnost, ona može pratiti na njegovim povremenim izložbama crteža, pastela i slika koje je priređivao tek od 1970. godine. upoređivanjem njegove scenografske i slikarske aktivnosti (koje su očigledno tekle paralelno) i to u najčistijem likovnom pogledu, moguće je doći do nekih zanimljivih opservacija. Jednom prilikom 1982. već smo istakli da ovom autoru vidimo slikara čija je osnovna likovna sintaksa ostala nenarušena uprkos njegovoj primenjenoj – scenografskoj delatnosti. U ostalom, već tada je bila uočena Marenićeva oprostorena likovnost nazvana scenske slike, Potpuno se vrativši tokom ove decenije svojoj prvoj umetničkoj ljubavi – slikarstvu, Vladimir Marenić je načinio izloženi ciklus radova koji je po svojim vizuelnim (formalnim) i semantičkim (tematskim) sadržažjima ajbliži odrednici naslikanih crteža. 

Uobičajeno je reći za neki likovni fenomen u kome se prepliću plastički sadržaji crteža i slike da su to nacrtane slike. Dakle, time se ističe da je slikarska forma bazirana na veoma naglašenom crtežu. Kod Marenića je naprotiv drugačiji slučaj: njega tokom rada pre svega motiviše postizanje opšteg izgleda dela kao crteža, ali je istovremeno neophodno postići taj utisak što čistijom slikarskom kreacijom. Ova inverzija je prirodna. Vladimir Marenić je, naime, u svojoj dugogodišnjoj umetničkoj praksi najpre crtao skice, odnosno vizuelne razrade scenografske zamisli, postavljao pred svoje delo ideju jedne konačne monumentalne, prostorne scenske slike. Dakle, u tom slučaju njegov put je tekao od crteža prema slici i to se moglo u medijskom smislu razumeti kao nacrtana slika. Izvan te funkcionalne veze postojao je u Marenićevoj kreativnoj potrebi i znatno slobodniji, diskretniji estetički tok istovremenog slikanja i crtanja – siikanja crteža, odn. dostizanja jednog posebnog tipa dela koji bi se mogao razumeti kao naslikani crtež. 

Ovom utisku doprinosi i sam tematski sadržaj ovih slika crteža (kakav je nimalo slučajno i naziv izložbe). Naslovi radova Vladimira Marenića ukazuju da su oni nastali pre svega kao slikoviti duhovni doživljaji umetnika, njegova emocionalna i psihološka stanja koja najpre on vidi a potom ih sredstvima koja su opisana prenosi na gledaoce. Sugestija tih vizuelnih doživljaja mora biti ubedljiva, izvedena adekvatnim sredstvima, i u toj nameri leži Marenićevo posezanje za tim neobičnm likovnim izrazom. Jer, njemu nije dovoljno da nacrta sliku već, obratno, da naslika crteže kao svojevrsne piktualne dijagrame ne bi li što uspešnije sa publikom podelio vlastite emocionalne sadržaje. 

U tom smislu, ovde smo se suočili sa jednom od najautentičnijih pojava u našem savremenom likovnom stvaralaštvu.

Jovan Despotović 

Jugoslovenska galerija umetničkih dela, Beograd, 1998