Otvorena umetnost

Jugoslovenski učesnici na Bijenalu u Veneciji i Bijenalu mladih u Parizu 

U Salonu MSU izložena su dela jugoslovenskih predstavnika na ovogodišnjim bijenalima u Veneciji i Parizu po izboru Ješe Denegrija, odnosno Muzeja savremene umetnosti koja nam jasno predočavaju da trenutna stilska pomeranja u današnjem aktuelnom szvaralaštvu nalaze izraz i u radovima naših umetnika. Već na prvi pogled uočljive su formalne razlike koje razdvajaju naše predstavnike u likovnim sekcijama bijenala i predstavnike u sekcijama arhitekata, eksperimentalnog filma, videa i audio selekcije. Osnovna linija razgraničenja ide duž oblasti nove umetničke prakse i postkonceptualnog rada i promena prema rematerijalizaciji umetničkih ideja na nivou novog ekspresionizma i slikarstva „Nove predstave”. 

Umetnici iz tri naše sredine (Ljubljana, Zagreb, Beograd) odražavaju. ova vitalna kretanja na različite načine. Tako je Andraš Šalamun predstavljen svojim poslednjim ciklusom velikih dvodelnih slika sa motivima životinja koje su konstituisane plastičkim postupkom slikarstva novog prizora. Veoma blisko ovom načinu slikarske ekspresije privatnih mitologija su i simbolična platna Nine Ivančić i rutualne instalacije od drveta i hartije Edite Šubert. 

Drugi pol ovog obnovljenog slikarstva, odnosno, onih njegovih namera koje su tokom proteklih todina bile potisnute a koje najpovršnije možemo zvati „vizuelvo delovanje”, kreće se od jednog krajnje aktivnog odnosa do tenzije opsesivnog, preko gustog plastičkog sloja materije u funkciji izazivanja određenog doživljajnog kvaliteta, sve do velikih dekorativnih panoa kojima se autori vraćaju uživanju u činu slikanja. Ovako iznijansirani pristupi očigledni su u radovima grupe »Alter Imago« (Tahir Lušić, Nada Alavanja, Vladimir Nikolić) koja ambijentalnim slikama teži izazivanju doživljaja „dinamičke katatonije”, zatim u oblikovanim ironičnim slikama Jožeta Slaka i slikama žive hromatske organizacije Bore Ijovskog. 

Ovom „novom raspoloženju” u savremenoj likovnsuj umetnosti najbliži su radovi Nebojše Ružića koji „Novu sliku” interpretira filmom. Prema izboru opecijalnog žirija Bijanala mladih u Parizu sem Ružića su i naši predstavnici u sekcijama videa i arhitekture. U video programu biće prikazani radovi Vizuelnog studija Akademije umetnosti iz Novog Sada (klasa Bogdanke Poznanović) koju čine studenti III i IV godine okupljeni oko istraživanja vizuelnog jezika, optičkih i akustičkih komunikacija. Veoma bliski ovim namerama su i članovi grupe Opus 4 (Milomir Drašković, Lazarov Miodrag Pashu, Miroslav Miša Savić, Vladimir Tošić) koja se bavi primarnim i analitičkim muzičkim izrazom; ovde spadaju i kombinovani akustično-vizuelni fenomeni kretanja i ponašanja u prostoru i ambijentu Zorana Bijelića, Dragane Jovanović i Jelene Mišević. Beogradski arhitekta Mustafa Musić projektom „Ulica sećanja” stoji dosta nezavisno od ostalih učesnika. Naime, njegova urbana intervencija je pokušaj rekonstrukcije jedne predstave-legende vezane za sasvim određenu lokaciju kojoj nastoji da obezbedi „prisustvo njene prošlosti’’. 

Ako je cilj ovakvog izbora naših predstavnika za dva bijenala bio da ukaže na naša današnja živa kretanja u savremenom izrazu, onda će nas ova reprezentacija dovoljno ubedljivo predstaviti kao stvaralaštvo koje je ostalo otvoreno za nova širenja problemskih osnova moderne umetnosti. 

Jovan Despotović 

Politika ekspres, Beograd, 3. 8. 1982, str. 8