Mladi dolaze

Milorad Vujašanin, Savo Peković 

Izložba Milorada Vujašanina (1953) predstavlja zapravo nastavak njegovih nastupa koji su započeti već na prvim godanama studija slikarstva, shrećući pažnju na svoj rad po nekim  plastičkim i značenjskim aspektima koji su ga od tada isticali kao umetnika konstantno   promenljive radne i formalne postavke dela. Dosadašnji njegovi nastupi su označavali tačke promene pravca kontinuiteta, čak potpune zamene shsvatanja. Već je uočeno premeštanje sa  plana plastičnog formiranja dela postupkom ponavljanja jedne stalne i pravilne strukture (Rad u prostoru, 1980, Samostalna izložba, 1981) i primicanje prema graničnim oblastima materijalne postavke dela, kada je ono u izmenjenom polju novije umetničke prakse dovedeno u nivo ponašanja ili deklarisanja shvatanja koja ne moraju obavezio biti vezana za samu umetnost (Krunisanje, 1980, Znak jednakosti, 1981). No, istovremeno sa takvim tendencijama  Vujašanin je jednim delom svoga rada ostao privržen materijalnom formulisanju umetničkog objekta. Najnoviji radovi, dve zidne slike, otkrivaju želju po kojoj on više ne nanosi boju na prethodno pripremljenu podlogu, već direktno, u širokom zamahu po površini samog zida galerije. Struktura tako dobijenih šara ili „čipki” olakšala je tešku masu velikih zidnih površina, i u jednoj naročitoj romboidnoj formi izazvala osećanje njihove prostorne deformarije. Iako se ova dva rada Milorada Vujašanina mogu učiniti neznatnim pomeranjem    u toj tendenciji narušavanja integriteta prostora, imajući u vidu moguće načine deformisanja, i  čak uništavanja izložbenog prostora, mora se istaći i to da su oni i pored pasivnosti, uneli  određenu i vidjivu notu oživljavanja i deformiteta ambijenta što je i osnovna namera ovog rada. 

Magistarska izložba Save Pekovića (1957) označava zaokruženje jednog stvaralačkog procesa ponuđenog javnom i stručnom verifikovanju. U razmatranju osobina ovog procesa treba uzeti u obzir dve granične tačke. Prva je markirana njegovim diplomskim radovima nastalim do 1981. koji su otvoreno ukazivali odakle je crpeo stvaralačke podsticaje i sa kojih se primera učio dostizanju potrebnog intenziteta slike. Jasno predočavanje izvora plastičnog modela koji su ga interesovali imao je i jedan praktični cilj. Naime, velika bliskost tadašnjih Pekovićevih radova sa nekim istorijskim primerima enformela (u prvom redu Tapiesov i Burijev rad) trebalo je da istakne snagu njegovog iskaza, spretnost rada ruku i iznad svega, vrednost njegove imaginacije. Pokazao je tada da tačno zna kako je tekao potez kod velimih majstora enformela, kako se usaglašava višeslojnost različitih materijala, kojim se postupcima dobija dovoljan intenzitet fakture, na koji se način materiji daje briljijantnost visokog baroknog impasta. 

Druga tačka je označena njegovim najnovijim radovima koji su se pomerili od spomenutih uzora prema drugačijem oblikovnom formulisanju, tj. traženju novih rešenja proisteklih iz problema vizuelne strukture namenjene publici promenjenog senzibiliteta. Fasciniranost ovog autora dodirivanjem površine slike, taktilnom konkretizacijom materijala koja sledi njegovu ideju stvarnog slikarstva, poput stvarne strukture nekog zida čije su pukotine i udubljenja posledice različitih fizičkih dejstava na tim površinama, a u neoenformel slikarstvu, registrovanje estetičke aktivnosti autora, beleženje rada četke i traga koji curenje i kapljanje boje ostavlja na površini platna, Savo Peković je istakao da je danas izlišno praviti remake prvog enformela ponovnim razmišljanjem o strukturi, već koncentracijom na krajnju sudbinu površine koja tu strukturu nosi.

Jovan Despotović 

Milorad Vujašanin, Treći program Radio Beograda, Beograd, 27. 6. 1983, Savo Peković, Treći program Radio Beograda, Beograd, 29. 6. 1983, Politika ekspres, Beograd, 3. 7. 1983, srt. 8