Dejan Kaluđerović – “Atlas”

Sasvim je izvesno da postoje umetnici za čije stvaralaštvo se može reći da nipošto ne smeju da izgube sećanje na vlastito detinjstvo, da je ta trajno utisnuta memorija imperativna, čak presudna za njihov kasniji profesionalni rad. Prva samostalna izložba održana u Galeriji Doma omladine neobičnih slika načinjenih u raznim tehnikama pod nazivom “Atlas” Dejana Kaluđerovića (rođen 1972. godine u Beogradu, studirao slikarstvo na Školi za vizuelne umetnosti u Njujorku, potom Fakultet primenjenih umetnosti u Beogradu, najzad, sada se nalazi pri kraju studija na Fakultetu likovnih umetnosti u Beogradu u slikarskoj klasi profesora Čedomira Vasića) pokazuje jedan od takvih primera utemeljenja nekog autorskog slikarstva neposredno u takve memorisane “otiske” vlastitog detinjstva.                  

“Odmotavajući slike svoje memorije od porodičnih fotografija majčinog ručnog rada… vezivanja pionirske marame… Dejan Kaluđerović vizualizuje kolaže svog sećanja, mape svoje memorije, koje vezuje u svoj lični atlas” stoji u katalogu njegove izložbe čime je ocrtana stvarna poetička i semantička matrica na kojima one počivaju i iz kojih proizlaze evocirajući jedan nekadašnji svet na samoj granici stvarnog i izmaštanog, iskustvenog i imaginarnog, doživljenog i izmišljenog detinjstva u godinama koje su se znatno razlikovale od današnjeg vremena u kome se ovaj autor bavi stvaralaštvom.                  

Osnova njegovih neobičnih slika koje su sačinjene od akrilika i ulja na platnu i papiru uz dodatke gaze, veza najlonskim koncem, mustre goblena u vidu ready-madea, zlatnih listića, otisaka pletenih čipki, vezenih stolnjaka… zapravo su “mape” u kojima su ucrtani Kaluđerovićevi snovi, maštanja, psihološke projekcije vlastitog detinjstva koje su u vremenu autorove adolescencije dramatično preobraćene u kartografije “krvi i tla” svojstvene epohi u kojoj sada živi(mo). Ovo slikarstvo je autobiografsko na izuzetno neobičan način – ono ne svedoči uobičajeno o dnevnim zbivanjima (mada i toga u njima dakako ima) već, kako smo već napomenuli, o dalekom detinjstvu umetnika kao spasonosnom utočištvu, skloništu, gotovo placentnoj zaštiti od sadašnjosti, njenih individualnih i kolektivnih drama kojima smo izloženi.                  

Upotrebom dezena tapeta, stolnjaka, navlaka dečijih posteljina i pidžama, ručnih radova njegove majke, nekih slika sa starih ambalaža i dr. Dejan Kaluđerović nas uvodi u gotovo zaboravljeni svet koji se čini toliko dalekim, kao da je iz neke potpuno nestale civilizacije (a od nje je prošlo tek dvadesetak godina) koja je prekrivena ili čak poništena današnjim “terorom” marketinga, advertajzinga, nametljivih i iritirajućih vizuelnih senzacija kojima smo okruženi u sadašnjoj ikonosferi. Duh ove epohe i u umetnosti ispunjen je agresivnim sadržajima dnevnog života, ugrožne egzistencije, dramama i uništavanjima koji malo mesta ostavljaju blagim, smirujućim, pastoralnim prizorima koji su ne tako davno bili osnova likovnog stvaralaštva. I na taj već sasvim zaboravljeni fenomen na neobičan način podsećaju nas slike Dejana Kaluđerovića. Zbog svih tih razloga on spada u izuzetno malobrojne stvaraoce čiji je umetnički senzibilitet umnogome disparatan vremenu i koji se izražava potpuno drugačijim, retkim i nesvakidašnjim sredstvima koja u njegovoj kreativnoj interpretaciji dobijaju značaj i ozbiljnost nekadašnje, ali ne i tradicionalne umetnosti. Naprotiv, njegove slike deluju izrazitom svežinom upravo usled jasno ispoljene stvaralačke autentičnosti i iskrenosti. 

Jovan Despotović 

Treći program Radio Beograda, Beograd, 7. 3. 2000