Sonja Briski Uzelac – “Okviri”

Ponešto preterana “učenost” slikarstva Sonje Briski Uzelac na poznatim postmodernističkim koordinatama i stilskim prepletima, već godinama izaziva oprečne kritičke komentare koji nikako da joj nađu postojano mesto u “pluralizmu” tekućeg perioda. Izložba slika i crteža pod nazivom “Okviri” u Galeriji “Haos” još jedna je prilika da se o njenoj umetnosti povede rasprava oko mogućih semantičkih ishodišta, plastičkih osobina na stilskoj i poetičkoj razini, koliko i o kritičkoj recepciji koja i nadalje izmiče neophodnim konkluzuvnim konstantama.                  

Motivski potpuno ujednačena, izložena serija radova – okviri “baroknih” prozora, ili ogledala kako upozorava Nikola Šuica u tekstu predgovora kataloga, pomaže, sjedne strane, da se dosta tačno pronikne u intelektualno-kreativne intencije Sonje Briski Uzelac, ali s druge, znatno sužavaju kritičko kretanje po unetoj značenjskoj mapi. Prazne površine unutar okvira koje dominiraju i koje su ispunjene plemenitim kolorizmom zlatno-srebrnog sazvezđa, stvaraju nedoumicu kod posmatrača šta on zapravo vidi. U klasičnom slikarstvu tu se redovno nalazio ili iluzionistički unet pejsaž ili nečiji (auto)portret. Njihova praznina stvara upravo tu nelagodu: šta u tom polju nedostaje? Postmoderna dopušta da se igrom simulakruma nadomesti realni svet, da se on supstituiše znakovima ili značenjima koji su uzvan ikakvog konteksta već upravo isključivo deo i izraz artificijelnog, izmaštanog , imaginarnog nastalog iz čiste kreativne zamisli stvaraoca. Sonja Briski upravo u toj mogućnosti traži vlastito mesto.                  

Ali, ovaj odgovor i tumačenje ni izdaleka nisu dovoljni. Njena dvostruka naobrazba: završila je Istoriju umetnosti na Filozofskom fakultetu i Akademiju likovnih umetnosti u Beogradu, (a nije bez značaja da istovremeno živi i radi u Zagrebu i Beogradu), dovela je do toga da ne samo da se mešaju i prepliću njena teorijska i istoričarsko umetnička znanja sa slikarskim kreativnim impulsima, već i da se dve dominantne kulture (zapadnokatolička i istočnopravoslavna) preklapaju na taj način da prouzrokuju jedno nesvakidašnje delo za naše uslove. I to se odmah uočava na njenim radovima: u jednom sloju oni sadrže formu koja je dugo vremena, tokom niza vekova razvoja zapadnoevropske umetnosti bivala definisana te reduktivnim metodama svođena na autorefencijalna značenja, a u drugom kolorit je očigledno nastao iz tradicije orijentalne (vizantijske ali i drugih kultura) sakralne umetnosti. Ta dubina zanačenja u njenim slikama i crtežima izaziva katkada “kritičarsku vrtoglavicu” kojoj nisu odoleli mnogi njeni tumači i interpretatori ma koliko joj bili naklonjeni. 

Jovan Despotović 

Treći program Radio Beograda, Beograd, 16. 5. 2000