Branko Pavić – ’Knjiga činjenica 1993-1999’

Promocija ’Knjige činjenica 1993-1999’ (Book of Facts 1993-1999) u produkciji radionice 301 koja radi pri Arhitektonskom fakultetu u Beogradu kao specilani kurs za studente koji su više od drugih zainteresovani za plastički kreativni izraz kao deo alternativne arhitekture, a koju je osnovao i vodi Branko Pavić, održana u Etnografskom muzeju, bila je povod da se najavi jedan njihov novi internacionalni umetnički projekat sa zanimljivim, ne samo po unutrašnjim implikacijama koje smo imali prilike da već niz godina pratimo u njihovom radu, već i na međunarodnom planu što će svoju prvu realizaciju po svoj prilici uskoro imati u Americi ukazujući na taj način da su problemi recentnog stvaralaštva danas istovetni na bilo kojoj tački civilizovanog čovečanstva.                  

Dvadeset dvoje učesnika ovog umetničkog rada koji su do sada na različite načine i u različitim periodima učestvovali u delatnosti grupe 301 jednim delom su i dalje u Jugoslaviji ali većinom u zapadnoevropskim zemljama i Severnoj Americi. Za sad ih je objedinila ova publikacija, a intencija je da nastave zajedničku, interaktivnu aktivnost u mediju sajberspejsa, globalnoj internetmreži, ali i u konkretnim (nevirtulenim) akcijama.                  

Naime, predviđeno je da u jednom malom mestu u SAD koje je napušteno i čija je arhitektura u dobroj meri narušena, čak i devastirana (što to je konceptualna veza sa našom situacijom u urbanizmu) izvedu rad njegove “obnove”, oživljavanja i ponovnog postavljanja u funkcionalno stanje uz pomoć američkih umetnika i arhitekata.                  

Branko Pavić i njegova grupa time žele da istovremno postignu nekoliko stvari.                  

Najpre, da jasno signaliziraju da je unuštavanje, urušavanje, propadanje arhitektonskog nasleđa gobalni problem koji nije karakterstičan samo za siromašne ili izolovane zemlje, poput Jugoslavije, već da je to civilizacijski problem koji se malim zahvatima u mikro sredinama može izmeniti i s razlogom i punim opravdanjem vratiti u prvobitno stanje.                  

Potom, da je kreativni jezik koji nastaje na bilo kojoj poziciji mape sveta primenljiv, dakako ukoliko je adekvatan, na bilo kojoj drugoj tačci sa uspešnim rezultatima. Problem obnove napuštenih, ranije već urabanizovanih područja, zanimljiv je ne samo sa arhitektonskog već i sa socijalnog, psihološkog, kulturološkog, ambijentalnog, antropološkog, naravno i sa uže umetničkog stanovišta.                  

Napokon, da je naša umetnička “dijaspora” najmlađih koji su napustili zemlju tokom protekle decenije i nadalje vrlo aktivna, a u nekim sredinama i značajno etablirana, zainteresovana da održava sve moguće veze sa ovdašnjom umetničkom klimom učestvovanjem u projektima koji su na liniji njihovog sadašnjeg interesovanja. A projekt koji je upravo inicirao njihov nekadašnji mentor Branko Pavić upravo spada u tu vrstu mogućeg nastavka rada na već ranije registrovanim problemima.                  

Enormni radni aktivizam Branka Pavića, da se podsetimo da je on započeo javnu umetničku delatnost kao grafičar jednim krajnje neobičnim radom koji ga je odmah postavio među najzanimljvijim kreativnim ličnostima trenutka posmodernističke obnove umetnosti. Taj status mu je doneo i angažovanje na Arhitektinskom fakultetu u Beogradu gde je ubrzo okupio grupu studenta sa kojom je započeo obiman posao rimejpinga (remaping), dakle ponovnog mapiranja već postojećih urbanih pozicija i arhitektonskih zadanja. I taj proces je vremenom bivao proširivan sve do internacionalnih relacija i značenja u kojoj se fazi i danas nalazi.                  

“Knjiga činjenica” samo je vid podsećanja na tu aktivnost, i kako smo napomenuli, i nagoveštaj njegovih novih istraživačkih i praktičnih poduhvata. Dosadašnje delovanje Branka Pavića i njegovih saradnika zaloga su i garancija uspešnosti nepsoredno predstojećih. 

Jovan Despotović 

Treći program Radio Beograda, Beograd, 23. 5. 2000