Milica Kojčić – crteži

Još jedna slikarka iz generacije najmlađih  beogradskih umetnika priredila je samostalnu izlođbu u Likovnoj galeriji Kulturnog centra Beograda i na taj način upotpunila sliku pluraliteta najnovije umetnosti. Milica Kojčić (rođena 1957. u Svilajncu) završila je slikarstvo na Fakultetu likovnih umetnosti u Beogradu 1982, a postdiplomske studije ove godine i odmah se uključila u živu izlagačju aktivnost koja odlikuje prezentni stvaralački period. 

Kada se razmišlja o recentnim umetničkim zbivanjima najčešće se imaju u vidu opšte karakteristike koje iskazuje većina umetnika u krugu protagonista ’obnove slikarstva’, te se isto tako često u ime tih opštih osobina previđaju one koje su takođe prisutne ali su više ili manje udaljene od poznate predstave stila vodećeg trenda. 

Prošlogodišnja izložba pod nazivom ’Umetnost osamdesetih’ održana u Muzeju savremene umetnosti iznela je na javnu scenu i nekoliko ličnosti za koje tada nije baš bilo jasno na koji to oni način učestvuju svojim radovima u aktuelnoj stvaralaćkoj atmosferi. Među tim malobrojnijim umetnicima našla se i Milica Kojčić. Priređivači izložbe pravdali su njeno prisustvovanje izrazitim individualizmom u stvaralaštvu, jednom posebnom, ličnom introspekcijom koja je dubinskim zahvatima u polusvesne slojeve pronalazila sadržaje jednog posebnog, izvanrealnog sveta. Kako je karakter grupnog izlaganja nametao princip da se umetici predstavljaju sa jednim ili dva rada tada je za publiku ostalo uglavnom nepoznato to da je plastički i fabularni sadržaj rada Milice Kojčić već bio potpuno oformljen i to ishodištima koja se oslikuju krajnjim individualizmom i autentičnošću. Samostalna izlođba ove mlade umetnice upravo je to i potvrdila. 

Dvadesetak izlođenih radova velikog i srednjeg formata, u stvari crteža na hartiji, obznanili su jedan poseban svet kreativne uobrazilje koji je likovno formulisan na gotovo primitivan način. Eksplicitni naivizam kojim su saopšteni narativni sadržaji koje Kojčićeva nosi u nekim dubokim nivoima imaginacije i iskustvu, doprinose postizanju naročitog utiska, zapravo uverenja o istinitosti ’doživljenog’, svežini i živosti ovih predstava. Sadžaji tih grotesknih prizora kao da su potekli iz poznatih folklornih pripovesti, onog žanra koji u srpskoj usmenoj književnosti nije previše negovan ali je stalno postojao – to je literaura o vampirima, rugobama, podobama, demonima kao metaforama strašnog i nepoznatog sveta kojim smo okruženi, koji je nevidljiv i koji se samo ponekad pojavljuju da bi nas na neposredan način upozirili o sopstvenoj prisutnosti. Literatura ovog roda već je i dosad doživljavala transponovanje likovnim jezikom (treba se samo podsetiti umetnika naivaca i delom nadrealističkih tendencija posle Drugog svetskog rata, pogotovo njegovih ostataka u beogradskoj Novoj figuraciji šezdesetih godina), ali je ona gotovo uvek kodifikovana zahtevima stilskih perioda kojima je pripadala. Danas tih naglašenih zahteva ima sve manje, i otuda nastaje specifičan karakter dela Milice Kojčić koji za posledicu ima naglašenu osobinu samosvojnosti i životnosti. Po tim kvalitetima ova umetnica je dospela u red onih mladih autorki iz beogradskog kruga koji su danas superiorno nametnuli sopstvena shvatanja o potrebi i razlozima umetničkog delovanja kome stvaralački pripadaju.

Jovan Despotović 

Treći program Radio Beograda, Beograd, 12. 1984