Dijana Kožović – crteži

Nismo u prilici da tako često pratimo neprekinuti razvoj mladih umetnika koji su se u ovom vremenu velike rekapitulacije slikarstva i njegove obnove, prevashodno ili potpuno posvetili crteži i crtanju. Mitovi boje, paste, formata, širokih egzaltacija u polju platna opsesevno deluju na većinu mladih autora i oni pri tome svesno potiskuju i zanemaruju male intimističke sadržaje namenjene čistoj imaginaciji i kontemplaciji. Crteži naravno da najmanje pogoduju takvim željama jer se proces stvaranja danas odigrava po potpuno drugačijim principima i sa promenljivim intencijama. Jedan od razloga što je tako nalazi se i u tome što umetničke škole bez izuzetka crtežu dodeljuju podređeno mesto u odnosu na druge, ’rigidne’ likovne discipline. Stoga su veoma retki slučajevi da umetnik diplomira ili odbrani magistarsko zvanje sa crtežom. Upravo se pre pet godina dogodilo sa mladom beogradskom umetnicom Dijanom Kožović (rođena 1954) i od tada ona nije promenila svoje intimne umetničke preokupacije izražene crtanjem na bučnu slikarsku promenu koja je u toku. Niz grupnih i nekoliko samostalnih izložbi potvrdilo je nepromenljist ovog opredeljenja. Sa razlogom.

Četrdesetak njenih crteža prevasnodno malog formata nastalih od 1978. godine do danas i izrađenih kineskim tušem, akvarelom ili kombinovanim tehnikama koji su izlođeni u Galeriji Doma omladine u Beogradu, otkrivaju za sadašnju beogradsku umetnost jednu nesvakidašnju i zanimljivu pojavu. Sam izbor tema ve- ukazuje na neke njene specifičnosti. To su isključivo sadržaji u plen-eru, kako bi se to tradicionalno odredilo: pejsaži, obale, vedute gradova što sve govori o jednoj vrsti umetničkog interesovanja koje bi u srpskoj tradiciji savremene umetnosti nalazilo svoje pandane u vremenu Natalije Cvetković ili Nadežde Perović. Naravno da je u formalnom jeziku Dijane Kožović moguće lako zapaziti onu introventnost i lirsku optiku koja je pre izraz senzibiliteta ove umetnice nego što da je oblik individualnog tumačenja onih likovnih pouka koje se mogu susresti u procesu umetničkog formiranja. A to znači da je stepen autentičnosti ovog crtačkog opusa izraz njenog personalizovanog i prirodnog gledanja na stvari i da gotovo uopšte ne duguje edukativnim umetničkim procesima. Za Dijanu Kožović čin stvaranja je čin odbrane subjektivnih sadržaja, individualnog duha gledanja i doživljavanja, pobuda d se stvarnost interpretira poetskim i lirskim tonovima. Ova svojevrsna paseistička, moglo bi se reći, i tematsku i stilsku zasnovanost zapravo su izraz istovremenih slikarskih nazora, duhovnih i psiholoških samoodređenja koja su bila karakteristična i za njene udaljene umetničke preteče sa samih početaka ovog veka.

U svom crtačkom opusu nije dato dovoljno nedvosmislenih elemenata da bi se oni mogli perpoznati i doživeti u aktuelnom slikarskom trenutku koji je ispunjen raznovrsnim preporodima i obnova. Stoga se o ovim crtežima i ne može govoriti kao o delima koja problematizuju danas aktivne linije unutar stvaralaštva, niti daju atilski odgovor na izazove vremena, mada bi se na jedan manje strog pristup pronašlo ponešto iz repertoara opštih umetničkih zbivanja na planu ličnih mitologija autora, a pogotovo mesto koje smo označili kao stilsku paralelu sa našim slikarima iz sasvim ranih godina srpske moderne. Ali se upravo zbog toga nameće misao o njihovoj autentičnosti, istinitosti doživljaja umetnice pred motivom i istančana slikarska poetika koja ih odlikuje. Po tim osobinama ova izložba crteža Dijane Kožović ukazala je na još jednu od novih osvojenih pozicija autora u najmlađem i najvitalnijem beogradskom slikarstvu.

Jovan Despotović

Treći program Radio Beograda, Beograd, 2. 1985