Dragan Mišković – slike

Status nekog današnjeg umetničkog dela, a u ovom trenutku naročito se ima u vidu sudbina slike kao vizuelnog fenomena, u vremenu njenog negiranja i ponovne afirmacije, razgrađivanja i naknadnog obnavljanja, predmet je obimnog istraživanja brojnih stvaralaca, napokon onih koji ovakvom svom interesovanju ponajpre duguju saznanje po kome je upravo taj status ono opšte mesto savremene umetnosti bez čijeg se potpunog razumevanja ne mogu ni postaviti neke prezentne umetničke istine. (Primereno je, dakako, mlađoj generaciji umetnika da ovoj otvorenoj problematici priđu neposrednije, sa što manje ograničavanja koja su posledica bilo same umetničke tradicije prema kojoj se oni maksimalno slobodno odnose, bilo inhibicija nastalih u procesu umetničkog školovanja i akademskog obrazovanja, ill napokon onih vezanih za raznorodne umetničke medije.) 

Ciklus od desetak uljanih slika koje je Dragan Mišković (Beograd, 1952) izložio nedavno u jednoj novoj beogradskoj galeriji — Klubu međunarodnog prijateljstva — daju pogodan okvir da se u ovako postavljenim tezama pronađu neki relevantni odgovori. Ove slike manjeg formata nastale tokom poslednjih nekoliko godina nedvosmisleno ukazuju i na jedan konzistentan vizuelni svet koji je očigledno nastao iz erudicije i čvrstih teoretskih razloga, tako i iz dubljih umetničkih intencija. Mišković je završio Istoriju umetnosti na Filozofskom takultetu u Beogradu, a slikarstvom se bavi u jednom specifičnom obliku »proveravanja« onih njegovih vrednosti i značenja koja su u pratećoj umetničkoj misli postavljena na najviša mesta. Svest o tim modelima slikama, pre svega naravno o onima nastalim u XX veku, jer je prirodno da upravo oni najneposrednije odgovaraju na aktuelne odnose umetnosti i njenog konteksta, kod Miškovića je onaj unutrašnji agens koji ga od zainteresovanog »samoukog« slikara dovodi u red slikarski posvećenih autora za koje je sam čin stvaranja način organizovanja sopstvenih saznanja i predstava o plastičkoj realnosti. Usklađivanje te dve prominentne stvarnosti, one egzistencijalne i životne i one artificijelne i duhovne, zapravo je njegovo suštinsko opredeljenje u slikarstvu. 

U teoretskoj predspremi modernih izučavalaca likovnih umetnosti sve važnije mesto zauzimali su u jednom trenutku psihologija i njene posebne discipline od psihoanalitičkih metoda do psihoestetike, teorije forme i biheviorizma. Interesovanje za egzaktne, naučne discipline penetriralo je u likovnu teoriju iz jednostavne potrebe da se redukuju, selekcioniraju i sistematizuju sve proizvoljnija zaključivanja i da im se da opšti izgled naučnosti. Geštaltističke teorije i teorije forme ovome su dale izvanredno važan prilog. 

Kako, dakle, postoje i funkcionišu slikovni prizori i na kojim se to estetičkim, formalnim i psihološkim principima oni formiraju i receptiraju? U jednom delu svoga praktičnog slikarskog iskustva Dragan Mišković razmatra upravo takav kompleks pitanja. 

Kao osnov njegovog rada u smislu umetničkih preteča i više ili manje udaljenih formalnih srodnika, moguće je postaviti njih nekoliko. Zajednička im je karakteristika da su se svojim delom bavili vizuelnim sadržajima i kvalitetom optičkog polja, onom vidljivom i materijalnom strukturom naslikanog platna koje samo po sebi emituje primarna značenja i direktno odgovara na pitanja vezana uz svoje oblikovne konstituente. Da li u jednom »formalističkom« apstraktnom delu primat pripada boji ili formi, kompoziciji ili mogućem piktografskom sadržaju, ekspresiji plastičkog polja ili nečem izvan ovih kategorija i stilskih formacija, Dragan Mišković ne daje direktan odgovor. Dakako da njega kao posvećenog i angažovanog umetnika, koncentrisanog na čin slikanja i u tom postupku usmerenog kontemplaciji, zanima u krajnjem slučaju i teoretsko ishodište ovih radova i njihov plastički govor. U specifičnoj sintaksi ovih slika u jednom njihovom delu nedvosmisleno se radi o strukturi znaka, onih individualno transponovanih sadržaja koji bi se u današnjem misaonom diskursu mogli podvesti pod ideju »govora u prvom licu«. Drugi su pak radovi slobodnije interpretacije geštaltnih osobina oblika i simultanih kontrasta koji se u gušćim ili  ređim, jedostavnim ili složenim strukturama bave optičkim statusom slikovnog polja, odnosno, predmeta koji se naziva umetnička slika. Treća vrsta nekog rada direktno nastaje iz iskustva Klea i Kandinskog, dakle onih umetnika čije delo stoji na početku apstraktne umetnosti, tj. onog prezentativnog slikarstva koje je krčilo emancipatorske puteve slici, i tražilo onu slobodu koja je tada osvojena i koja je ostala temeljna za duhovna i mentalna identifikovanja savremenog čoveka. 

U tim se najopštijim oblastima nalazi tek jedan deo, mada osnovni, slikarskih traženja Dragana Miškovića. Ozbiljnost i posvećenost ovog autora sudeći prema slikama koje je izložio na svojoj prvoj samostalnoj izložbi zaloga su i garancija ovim konstatacijama. 

3+4, g, Beograd, 1985