Jelena Kršić

Da li ono što znamo iz istorije umetnosti pomaže u tumačenju savremenog stvaralaštva? Kritika obično poziva u pomoć iste ili slične istorijske primere umetničkog stvaralaštva ne bi li se približila značenju onoga pred čime se nalazi u pokušaju verbalizacije smisla nekog novog vizuelnog oblika i njegovog sadžaja. No, to je uobičajeni, tradicionalni postupak koji je najčešće samo prečica dopiranja do poriva neke autorske kreativnosti. Smisleniji, ali i složeniji put je kada se reči o nekom plastičkom stvaralaštvu probijaju između izazova očiglednosti, lakoće uporedivosti sa primerima iz dalje ili bliže umetničke prošlosti, prvih (ali najčešće) površnih impresija i asocijacija krećući se prema suštini, prema onome što nije odmah vidljivo, što tek treba da bude pretočeno u tekst. Uobičajeno mesto je da jedna slika kazuje hiljade reči, ali se pri tome previđa i da istovremeno jedna reč takođe proizvodi hiljade slika, asocijacija, utisaka koji prileplju najraznovrsnija značenja za ono našta se ona odnosi.

Slike i skulpture na ovoj izložbi Jelene Kršić zapravo su jedinstvena – antiharmonijska celina formi i slika, i mogućih interpretativnih reči. Da tek nakratko pogledamo latentnu ideju ovog teksta o mogućnostima osvajanja prostora i zauzimanja površine u radovima ove autorke. Izložene skulpture u bronzi i slike nalik crtežima u akriliku Jelene Kršić, mogu pokrenuti pitanje koje se u samom umetničkom postupku, ali i u kritici i teoriji, učestalo posavlja a odnosi se na izgled i značenje novog predmeta umetnosti.

Simbolički govoreći, pojam prostornih i površinskih aktivnosti u slučaju njenih skulptura i slika ima dvostruko značenje. S jedne strane ovi radovi polaze od prirodnog oblika – ljudskog tela, i uprkos svim promenana formi, stilskim miksevima i preklapanjima estetika tokom rada na njima svojstvenih ovom vremenu (novi modernizam) oni zadržavaju obilje vrednosti prepoznavanja autorskog rukopisa. Njen kreativni proces odvija se grubim modelovanjem prstrima do osušenih, deformisanih, predimenzionisanih antropomorfnih formi koje preteći prodiru u prostor ometajući kretanje gledalaca. U crtežima, ona pribegava slikarskom postupku popunjavanja površine pastelnim spektrom (sa partijama nedefinisanih sadržaja) koji privlači i zadržava pogled.

Dakle, suočeni smo sa fenomenom ponovnog otvaranja problema medijskog i značenjskog ishodišta današnjeg umetničkog dela koje svakako nije bez osnove, a njegov status nije ostao bez jasnih rezultata koji unose promene, možda je bolje reći, izmeštaju ih iz uobičajene, široj publici poznatije prirode umetničkog dela prema njegovoj ambijentalnoj ili površinskoj pojavnosti. Vrlo različito od uobičajene predstave o formi umetničkog rada, ambijentalna postavka skulptura i slika na ovoj izložbi, uprkos tome što je bila sačinjena od nekoliko naizgled posebnih, neusaglačenih jedinica, eksplicitno ukazuje na intenzivno kreativno razmišljanje i decidnu praksu u kojoj umetničke discipline nisu izmešane već bivaju sintetički usklađivane do jednog – naizgled starog pojma gesamtkunstwerka, dakako sa značenjima, realizacijama i ciljevima koji su potpuno apartni ali i adaptivni plastičkom i vizuelnom jezuku sadašnje umetnosti namenjene izmenjenom senzibilitetu i intelektualnoj pripremi danažnje publike. Ovo multimedijsko delo postavljeno kao jedinstvena celina, sada posmatramo po smislu, ali i po sadržaju, mišljeno je i realizovano ne bi li percepciju posmatrača usmeravala prema sintezi kojom se rukovodila sama autorka.

Skoro kao vizuelno ritmovana poezija u osvojenom prostoru i na zauzetoj površini, kada se ideja uklapa u postojeću arhitekturu bele kocke, vidljivo je da se radi o postizanju jednog cilja: zokruživanju upotrebe različitim postupcima jedne ideje i jednog ishodišta – ka formama i njenim značenjima stvaralački usklađenih unutar korišćenih medijskih i jezičkih sredstava.

Jovan Despotović

Galerija 212, Beograd, maj, 2013 (pred. kat)