Vladimir Veličković

Sadašnjem slikarstvu Vlade Veličkovića daje se izuzetno visoko mesto u međunarodnim relacijama. I dok se, na jednoj strani, te izuzetnosti „po mnogo čemu ne saglašavaju sa dominantnim umetničkim orijentacijama veka, ni sa pokretima nastalim u toku poslednjih decenija”, kako je naveo Stojan Ćelić u predgovoru kataloga ove izložbe, sa druge se prepoznaje kao „jedna druga moderna umetnost” u svetu u kome „postoje samo tri ili četiri autentična tragičara: među njima je Veličković, koji ne uobražava da će rešiti misteriju zla, ali koji ima snage da u slikarstvu pronađe sredstvo da postavi problem i da ga produbi”, što je na istom mestu navedeno iz teksta Žan-Lik Salimoa. Za umetnika čija se dela nalaze u kolekcijama Tejt Galerije u Londonu, Kongresne biblioteke u Vašingtonu, Stedelijk muzeja u Amsterdamu, Muzeja moderne umetnosti u Njujorku, Centra „Žorž Pompidu” u Parizu, ne treba da je čudno što je izabran za člana Srpske akademije nauka i umetnosti, i da je shodno toj promociji u galeriji Akademije priredio veliku izložbu od dvadeset devet slika i četrnaest crteža, nastalih između 1974. i 1986. godine.

Od prve samostalne izložbe, koju je u beogradskom Salonu Muzeja savremene umetnosti priredio 1963. godine, preko poslednje u Galeriji SKC-a 1978, pa sve do danas, praćeno je sa pažnjom njegovo slikarstvo koje je teoretski sistematizovano u nekoliko faza. Veličkovć je, uprkos formalnim promenama, ostao dosledan svojoj početnoj inspiraciji: položaju čoveka u savremenom svetu, koji je dat metaforičkim prizorima sa njegovim životinjama – psima i pacovima (kao stalnim čovekovim pratiocima i svedocima njegove sudbine).

Vlada Veličković je najpre završio arhitekturu, da bi zatim proveo godinu dana u majstorskoj radionici Krste Hegedušića u Zagrebu, i tada se njegovo izvorno interesovanje kao slikara uobličilo kroz narativnu tematsku matricu socijalno angažovanog slikarstva, poput u prošlosti negovanog slikarstva u grupi Zemlja ili u Hlebinskoj slikarskoj školi, što je sve ukupno plastičkim jezikom već izraženo na povesnoj liniji Brojgel-Gros. U domenu forme, ova klasič-na orijentacija Vlade Veličkovića odvela ga je u grupu Mediala, koja je šezdesetih godina u Beogradu nastojala da načini „integralnu” sliku modernog sveta, kako su govorili i pisali njeni protagonisti, dakako na kanonima tradicionalnog ustrojstva umetnosti renesanse.

Podržavan kao neprikosnovena zvezda među mladim jugoslovenskim umetnicima na medjunarodnoj umetničkoj sceni šezdesetih godina (poput Petra Lubarde tokom prethodne decenije), i stalni član različitih slikarskih selekcija na bijenalima u Aleksandriji, Parizu, Sao Paolu, Tokiju, sa kojih je gotovo bez izuzetka donosio vredne i velike nagrade, prirodno je bilo očekivati da će se Veličković odlučiti za oprobavanje takvog statusa i izvan Jugoslavije. Zbog toga se on 1966. godine nastanio u Parizu, gde je ubrzo, kao svojevrsno osveženje, bio uvršćen, u već istrošene potencijale tzv. Pariske slikarske škole. U tome mu naruku idu u tom smeru orijentisane galerije i kritičari kojih u tom gradu nije malo, a koji se više zanimaju za trajne vrednosti i poruke u umetnosti, nego za imperativ otkrivanja i beleženja stalnih umetničkih transformacija u savremenom, likovnom izrazu. Šifrovani diskurs, ili bolje reći lament nad sudbinom čoveka u uslovima savremne civilizacije, izrečen tradicionalnim slikarskim postupcima, izgledao je šezdesetih godina kao zanimljiva pojava, pogotovo što je dolazio sa palete jednog jugoslovenskog umetnika.

Opšta kretanja u političkom, etičkom i istorijskom pogledu u svetu kao da su davala za pravo slikarskim vizijama Vlade Veličkovića. Zastrašujuće dejstvo apokaliptičkog i košmarnog, groteskni sadržaji raspadnutih tela ili onih koja su pacovi načeli u svom jezivom piru, efekti morbidnog, masakra i užasa koji dolaze kao stravična poruka sa velikih platana, uznemira-vaju savest, nameću pitanje o zasnovanosti Ijudske slobode ili usrećiteljskih misija, onih koji planiraju tokove velikih razmera i posledica. Nesumnjivo da je Vlada Veličković veoma senzibilan umetnik otvoren za vibracije koje treba da upozore, da nas stave pred ozbiljan upit nad razlozima kojima smo prečesto spremni slepo da verujemo. Oblikovana strana ovih sadržaja i njihova poetika nalaze se između ekspresivnog i nadrealnog, između tradicije i aktuelnog, između akademskog i modernog i po svemu ovome slikarstvo Vlade Veličkovića je oblikovalo još jednu piktoralnu poruku, vizuelni kod koji se odmah nesmetano dešifruje i bez teškoća razume i prihvata. Uzimajući to u obzir, lako je poverovati onim kritičarima koji ovo slikarstvo vrlo visoko ocenjuju i smeštaju u središnje likovne tokove savremenosti.

Jovan Despotovic

Treći program Radio Beograda, Beograd, 5. 1986, Umetnost, 86, br. 68-69, Nova serija 1-2, Beograd, 1987, str. 4-5